'Verschrikkelijke' huurling

Met onzekere pas schuifelde de beruchtste Franse huurling van de afgelopen halve eeuw gisteren de rechtbank in Parijs binnen. De 76-jarige ex-militair Bob Denard is betrokken geweest bij staatsgrepen en pogingen daartoe, van Benin tot Jemen en Congo. Maar nergens zo innig als in de Comoren, het eilandstaatje tussen Madagascar en de kust van Zuidoost-Afrika. Vanaf de onafhankelijkheid in 1975 zijn er 19 staatsgrepen gepleegd.

Sinds gisteren staat Denard terecht voor zijn betrokkenheid bij de staatsgreep in de Comoren van ruim tien jaar geleden. Op 27 september 1995 maakte hij met andere huurlingen - de 'Verschrikkelijken' - een einde aan het regime van president Said Mohamed Djohar. Nog geen twee weken later nam het Franse leger Denard gevangen.

Denard lijdt nu aan Alzheimer en hoeft daarom van de rechter niet te verschijnen tijdens de zittingen. Dat hij toch kwam, was om te laten zien dat hij inderdaad 'niet meer over al zijn intellectuele capaciteiten beschikt'.

In een interview met een Franse tv-zender heeft hij recent nog gezegd jaren in Afrika te hebben geopereerd met goedkeuring van de Franse veiligheidsdiensten. Dat was geen onthulling. Een proces tegen Denard krijgt vanzelf het karakter van een blik in de achteruitkijkspiegel van de Franse Afrika-politiek in de tijd van de dekolonisering. In 1993 barstte hij in snikken uit over de 'hoge prijs' die hij moest betalen voor zijn diensten aan het Franse belang in de ex-koloniën in Afrika. Denard was toen net veroordeeld voor betrokkenheid bij een poging tot staatsgreep in Benin in 1977.

Ook de onderzoeksrechter die het gisteren begonnen proces voorbereidde, sluit niet uit dat de Denard heeft gehandeld in opdracht of met goedkeuring van de Franse veiligheidsdiensten. Weliswaar was het volgens de onderzoeksrechter Denard die in 1995 het initiatief nam tot de staatsgreep in de Comoren. Maar hij acht het waarschijnlijk dat de geheime diensten een oogje dichtknepen. Zij volgden in die tijd met zorg de autoritaire ontwikkeling van het regime van Djohar.

Denard zelf legde in eerdere verhoren een verband tussen de staatsgreep van 1995 en een eerdere affaire. Volgens Le Monde wilde Denard een 'morele schuld' inlossen jegens de Comorese president Ahmed Abdallah. Die werd in november 1989 vermoord, elf jaar nadat hij door een staatsgreep aan de macht was gekomen, met hulp van Denard. Denard was daarna jarenlang hoofd van de presidentiële garde van Abdallah. In 1999 werd hij in Frankrijk vrijgesproken van de moord op de president.

Een van zijn medeverdachten uit die affaire, Jean-Paul Guerrier, is nu een van 26 mede-verdachten die met Denard terecht staan voor de staatsgreep in 1995. De verdediging van Denard heeft de ex-politici Alain Juppé en Charles Millon opgeroepen als getuigen over de Franse betrokkenheid. Juppé was in 1995 premier en Millon minister van Defensie.