'Politici Congo verrijken zich onwettig'

Veel Congolese politici en hoge militairen hebben zich tijdens de burgeroorlogen tussen 1996 en 2003 verrijkt door illegale contracten te sluiten met bedrijven. De komst van een overgangsregering drie jaar geleden heeft de plundering van het land nog verergerd.

Tot die conclusie komt een parlementaire onderzoekscommissie in een lijvig rapport waarop het persbureau Reuters de hand heeft gelegd. Het rapport was vorig jaar al klaar, maar is niet openbaar gemaakt onder druk van hooggeplaatste politici en militairen.

De parlementscommissie had opdracht alle contracten te onderzoeken die de regering tijdens de burgeroorlogen heeft getekend. Daaruit blijkt dat politici en bedrijven hebben samengespannen om miljoenen dollars aan overheidsgeld te stelen. Veel betrokkenen maken deel uit van de overgangsregering die aan het einde van de laatste burgeroorlog is gevormd. Die regering bestaat uit alle partijen die elkaar tijdens de oorlog naar het leven hebben gestaan: vertegenwoordigers van de oude regering en van verschillende rebellengroepen.

In het rapport worden veel bedrijven genoemd die volgens de commissie moeten worden gesloten, omdat ze zich schuldig maken aan illegale praktijken. De commissie vindt dat een groot aantal andere bedrijven hun activiteiten moet opschorten, hangende nader onderzoek. Tot die bedrijven horen onder meer het staatsbedrijf voor de winning van diamanten MIBA, zijn Canadese partner EMAXON International, het internationale mijnconcern AngloGold Ashanti, Congolese verzekeringsmaatschappijen en Congolese bedrijven voor mobiele telefonie. Volgens de commissie moet de export door deze bedrijven worden bevroren totdat er een nieuwe regering gekozen is. De presidents- en parlementsverkiezingen staan voor dit voorjaar gepland.

De commissie vindt dat tientallen overheidscontracten die tijdens de oorlogsjaren zijn gesloten, moeten worden herzien. Verantwoordelijke personen zouden voor de rechter moeten worden gebracht. 'Straffeloosheid blijft de kanker die de Congolese samenleving wegvreet. Ze moet met alle mogelijke middelen worden uitgeroeid', aldus het rapport. De commissie schrijft dat een aantal leden van de huidige regering heeft geweigerd mee te werken aan het onderzoek.

De commissie pleit ervoor om het onderzoek uit te breiden naar overheidscontracten die zijn gesloten sinds het aantreden van de overgangsregering, drie jaar geleden. Volgens de parlementariërs zijn daar veel 'schimmige overeenkomsten' bij die onmiddellijk moeten worden ontbonden. 'De onttrekking van bodemschatten en andere bezittingen aan de staat is toegenomen omdat de grondwet leden van deze regering onschendbaarheid verleent', meldt het rapport.