Maker en speler hebben baat bij 'educatief' computerspel

Computerspellen worden vooral gezien als tijdverdrijf. Maar er is een educatief aspect aan het gamen ontdekt, die de speler wellicht zelfs een baan kan opleveren.

Oppervlakkig bezien is America's Army een spel als zoveel andere: je bent soldaat en je moet de vijand een kopje kleiner maken. Het is in 2002 gelanceerd en sindsdien hebben zo'n zes miljoen liefhebbers van shoot 'em up games zich als gebruiker geregistreerd. Helemaal geen kwaad resultaat voor een commercieel spel.

Maar America's Army ís niet commercieel en ook in andere opzichten is het een allesbehalve doorsnee spel. Het is ontwikkeld in opdracht van het Amerikaanse leger en het wordt op internet weggegeven. Ook het spelverloop is niet standaard. Voordat de speler aan schieten toekomt moet hij eerst een opleiding tot een goed einde brengen, die bedoeld is om een realistisch beeld te geven van de training van rekruten.

Het is een voorbeeld van een 'serieus' of 'toegepast' spel, een spel met een doel - waarvan de spelers op de hoogte kunnen zijn of niet, en dat ze al dan niet kan interesseren. In het geval van America's Army is de achtergrond een leger dat op zoek is naar geschikte soldaten. Tijdens het spel, dat online wordt gespeeld, kun je doorklikken naar de website van het Pentagon en daar je interesse kenbaar maken. Maar het omgekeerde is ook mogelijk.

'Je moet je bij America's Army registreren met een mailadres, en zo kunnen ze jou benaderen', zegt Hans Appel, technisch directeur van Sun Nederland en lector multidisciplinaire informatica aan de Hanzehogeschool Groningen. 'Als jouw strategisch inzicht ze opvalt en ze hebben strategen nodig, kunnen ze je vragen eens te komen praten.' Appel is een warm pleitbezorger van games die nut hebben, buiten het vermaak dat het spel biedt en het geld dat ermee wordt verdiend. 'Waarom zou een bedrijf niet op die manier naar talent kunnen zoeken?'

Een bedrijf dat met zijn activiteiten hier dicht bij in de buurt komt is Ranj in Rotterdam. Ranj maakt spellen voor het onderwijs waarbij leren het doel is, voor het bedrijfsleven met als doel reclame, en de laatste tijd ook voor de Arbodienst. In het laatste geval gaat het erom werknemers spelenderwijs bewust te maken van saaie regels en wetgeving.

Ranj heeft enige tijd geleden een spel gemaakt voor conservenbedrijf Hak, waarbij de spelers op de pc doperwtjes konden telen. Eind vorig jaar maakte het bedrijf 'Keep the can cool' voor Heineken, waarbij een koel blikje bier in een supermarkt moet worden beschermd tegen warme duiveltjes. 'We hebben voor het vmbo een spel ontwikkeld, Professionals, waarbij leerlingen een installatie moeten bouwen voor een popconcert', zegt Marcus Vlaar, een van de directeuren van Ranj. 'Je moet elektriciteit aanleggen, een lichtshow, al die dingen. Aan het eind van het spel vindt werkelijk een concert plaats en de slagingskans daarvan neemt toe naarmate je je werk beter hebt gedaan. De bedoeling is dat leerlingen zich afvragen of dat vak iets voor ze is.'

Inmiddels is Ranj benaderd door het regionaal opleidingencentrum (ROC) in Noord-Brabant voor het ontwikkelen van een simulatiespel over het opzetten van een onderneming. Ook een spel over taal is in voorbereiding. 'Daar moet je meetbaar iets aan overhouden', zegt de andere directeur van Ranj, Michel Bas.

Hans Appel ziet hierin voor de gamesindustrie een kans te ontsnappen aan de terreur van de graphics, het eeuwige verkoopargument van spelmachines als Xbox en Playstation: 'Je zou heel andere dingen willen doen met games dan alleen maar fantastische graphics maken. Die graphics zijn al fantastisch, dus laten we nou eens kijken naar interessante nieuwe spelprincipes.'

Alsof het Pentagon hem heeft gehoord, is er inmiddels Full Spectrum Warrior, een spel dat zich richt op het onderhandelen met de plaatselijke bevolking in een oorlogsgebied. Gratis te downloaden, je steekt er wat van op - en misschien hou je er een baan aan over.