Legale wiet is niet aan de orde

Limburg heeft last van wietcriminaliteit. Over de grens spelen dezelfde problemen. Minister Donner sprak er gisteren met burgemeesters en Belgische collega-ministers.

Minister Donner liet er geen twijfel over bestaan. Er komt geen legalisering van wietteelt ten behoeve van coffeeshops in Zuid-Limburg.

De minister van Justitie (CDA) was gisteren op werkbezoek in Limburg. Zijn partijgenoot Gerd Leers, burgemeester van Maastricht, is voorstander van legale wietteelt om de zware criminaliteit in de regio de wind uit de zeilen te nemen. Verschillende andere burgemeesters van grensgemeenten zijn het eens met Leers. Donner niet.

De minister tekende gisteren in Houthem/Sint Gerlach, bij Valkenburg, een akkoord met zijn Belgische ambtgenoten Dewael (Binnenlandse Zaken) en Onkelinx (Justitie) voor een Euregionaal veiligheidsplan om grensoverschrijdende criminaliteit te bestrijden. Daar kan ook Duitsland op termijn bij aanschuiven. Maar de pogingen van Leers en een meerderheid van de Tweede Kamer om ook regulering van de wietteelt te betrekken bij de besprekingen lopen dood.

De Belg Dewael gaf voor zulke regulering ook geen ruimte, bleek na zijn besprekingen met Donner. In eerste instantie hield hij zich op de vlakte met de mededeling dat Leers' plannen 'niet aan de orde zijn' en dat het niet aan de Belgische regering is het Nederlandse gedoogbeleid te bekritiseren. Maar desgevraagd liet hij zich ontvallen dat burgemeesters die de Maastrichtse koers aanhangen 'zich moeten realiseren wat voor problemen zij veroorzaken in buurgemeenten over de grens'.

Die boodschap was ook gericht aan het adres van enkele Belgische burgemeesters, zoals die van Luik, die het legaliseringsmanifest van Maastricht hebben ondertekend. Dewael: 'Zij handelen in strijd met het nationale Belgische veiligheidsbeleid. Dat gaat ervan uit dat drugs verboden zijn. En regulering van de wietteelt is daarbij niet aan de orde. Je moet één lijn trekken. En de Belgische regering houdt vast aan haar huidige lijn.'

Donner kreeg gisteren een aantal uren later, in Kerkrade, de Nederlandse burgemeesters van grensgemeenten, zoals die van Venlo, Roermond, Heerlen en Landgraaf, op diezelfde koers als het gaat om zo'n Euregionaal veiligheidsplan. Met daarbij de kanttekening dat de kritiek op Nederlandse plannen om wietteelt te reguleren nog robuuster zou zijn als de Duitse autoriteiten erbij betrokken zouden worden. Dat was hem eerder deze maand op werkbezoek bij zijn nieuwe Duitse ambtgenoten duidelijk te verstaan gegeven.

'Het Euregionale criminaliteitsbeleid moet uitgaan van wat ons bindt, niet wat ons verdeeld houdt', vatte burgemeester Som (Kerkrade, CDA) de uitkomst van Donners overleg met de grensburgemeesters na afloop samen. Daarmee is Donner, volgens hem zelf, niet in conflict met Leers.

Maastricht is de eerste gemeente die een pasjessysteem voor coffeeshops gaat invoeren om drugstoerisme tegen te gaan. Daar kleven nog juridische complicaties aan. Zoals de vraag of een coffeeshop klanten mag weigeren die niet staan ingeschreven in een Nederlandse gemeente, het zogeheten ingezetenenprincipe. Deze en andere vragen worden samen met het ministerie van Justitie onderzocht. Een wetsvoorstel dat het makkelijker maakt om drugspanden te ontruimen of desnoods te onteigenen, is in de maak. En gemeenten krijgen ook meer armslag om zogeheten growshops aan te pakken. Die verkopen geen wiet, maar wel zaad en allerhande goederen die zelf kweken van wiet vergemakkelijken.

Opnieuw was ook in het overleg met de burgemeesters van de betrokken grensgemeenten regulering van de wietteelt wel besproken, maar 'niet aan de orde'. Donner verheelde niet dat Leers een andere aanpak voor ogen staat. Natuurlijk is het mogelijk dat sommige burgemeesters een andere aanpak willen, aldus Donner. 'Maar uiteindelijk gaan burgemeesters over de openbare orde en niet over het justitie- of politiebeleid.'

Dat was ook zijn boodschap aan de Tweede Kamer, waar een meerderheid - waaronder de regeringspartijen VVD en D66 - Leers' plannen ondersteunt als het gaat om het legaliseren van de wietteelt.

'Dan moeten ze met een initiatief-wetsvoorstel komen', zegt de bewindsman. Donner zelf zal daartoe geen initiatieven nemen, zeker niet na consultatie van zijn Belgische en Duitse ambtsgenoten. 'Zij kunnen mij niet overtuigen van wat er in ons land moet gebeuren en ik hen omgekeerd ook niet.'