De acht boeken van de erfgenaam van Pim

Na de moord op Pim Fortuyn is Marco Pastors zijn opvolger in Rotterdam. Hoe houdt hij diens politieke erfenis in stand? Het boekenplankje van de lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam.

Marco Pastors, lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam en tot voor kort wethouder, heeft twee boeken gelezen van Pim Fortuyn: Aan het volk van Nederland en, na zijn dood, De verweesde samenleving. 'Ik heb veel boeken van Pim. Die gaf hij me. Ik begon er ook wel eens aan, maar meer uit beleefdheid. Ik kwam er niet doorheen. De boeken waren minder dan the real thing.'

Bijna vier jaar na de moord op Pim Fortuyn, aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen, houdt diens plaatsvervanger in Rotterdam kantoor in Fortuyns palazzo aan het G.W. Burgerplein. Marco Pastors zit in de 'stoel van Pim': van de vier paarse fauteuils voor de open haard, de stoel linksvoor.

Het gesprek is bedoeld om te achterhalen hoe je een politieke erfenis instandhoudt: wie of wat dient dan ter inspiratie? Als antwoord liggen op de tafel bij de paarse fauteuils acht boeken klaar, allemaal gelezen in de jaren voor het wethouderschap: één 'boek van Pim' en zeven andere boeken.

Een van die zeven andere, De weg van de wildeman, 'is het enige boek dat ik van Pim heb gekregen dat hij níét zelf had geschreven'. In het boek staan nog aantekeningen van Fortuyn. Pastors: 'Hij zei: ik geef je dit boek, maar ik wil er ook één terug. Dus nu heb ík zijn boek en staat hier in het palazzo een schoon boek, zonder aantekeningen.'

Op tafel liggen:

De verweesde samenleving (Pim Fortuyn, 2002) 'Dat heb ik meteen na de moord gelezen. Het gaat in dat boek om drie zaken die wezenlijk zijn voor onze samenleving. Eén, de vrijheid van meningsuiting, dus dat je de dingen niet opkropt. Twee, de scheiding van kerk en staat, het beschavingsprincipe van het vrije westen. Drie, respect voor minderheden, want de meerderheid heeft het niet alleen voor het zeggen. Bij elkaar zijn die principes voor mij alomvattend. Alles wat ik zeg over de islam past erin. Ik denk dat het respectvol is om hardop te zeggen wat niet deugt aan het gedrag van een geloofsgemeenschap, als die gemeenschap ons normen op wil dringen die niet in ons staatsbestel passen. Iets hardop zeggen betekent dan dat je bereid bent erover te praten - en dat ben ik.'

De weg van de wildeman (Richard Rohr, 1993) 'Een boek over mannelijke energie en mannelijke emancipatie: dat je van zoon vader moet worden en van vader grootvader. Tussen ons tweeën was het zo dat hij de vaderrol had, ik was de zoon. Je moet op het goede moment de goede rol aannemen. Je kan niet altijd zoon blijven. Ook een goed boek voor vrouwen, trouwens.'

Zen en de kunst van het motoronderhoud (Robert M. Pirsig, 1974) 'Weer een verhaal over vader en zoon, maar vooral over het samengaan van romantiek en techniek. De reis van het leven bestaat uit gevoel, maar je kan die reis alleen maken als je je motor onderhoudt. Toen ik nog advieswerk deed, hebben we dit boek een keer met iedereen van het bureau behandeld. Vandaar dat er nog een papier met de belangrijkste punten in zit. Dit jaar hebben we eruit geput voor het verkiezingsprogramma. Wij vinden dat ambtenaren een cursus arbeidsvreugde moeten doen: at your service met een glimlach.'

Lucky Luke, In de schaduw der boortorens 'Aan deze drie plaatjes (zie illustratie, red.) heb ik de afgelopen jaren vaak moeten denken. Voor mij staan ze symbool voor de toestand van het openbaar bestuur: er is veel meer mogelijk dan iedereen denkt, als je de dingen maar niet uit de weg gaat onder het motto: bah, het stinkt. Het geldt voor vrijwel alles wat wij de afgelopen jaren hebben bereikt. Tegen de scepsis in hebben we de stad schoner, veiliger en leefbaarder weten te maken. Het geldt ook voor integratie. Daar zit Aboutaleb (PvdA-wethouder Integratie in Amsterdam, red.) he-le-maal fout. Er moeten nog negentig jaar overheen gaan, want het is erg ingewikkeld allemaal, zegt hij. Maar ik zeg: wat nou ingewikkeld, iedereen kan zich houden aan normen als je vrouw niet slaan en op tijd op je werk komen.'

Obelix & Co 'Nog een plaatje. 'Als jij niet meer menhirs maken, jij minder sestertiën krijgen. Jij begrijpen?' Op die eenvoud drijft onze maatschappij. Wie niet werkt zal ook niet eten, heette dat vroeger. Nu is de beschaving gelukkig iets verder. Maar behalve als je ziek, oud of gehandicapt bent, werk je, dat geldt nog steeds.'

Creativiteit. Over flow, schepping en ontdekking (Mihaly Csikszentmihalyi, 1999) 'Voor mij betekent flow dat wanneer je 's avonds thuiskomt, je nog evenveel energie hebt als toen je 's morgens naar je werk ging. Ik draaide als wethouder meer uren per week dan ooit tevoren, maar het vermoeide me niet. Het was in zekere zin ook makkelijk werk: als jij de macht hebt en je hakt tijdens een vergadering een knoop door, dan maak je mensen blij. Veel blijer dan wanneer je aan het einde van die vergadering zegt: we moeten er nog maar eens naar kijken. Een goede bestuurder durft meningen te hebben.'

De zeven eigenschappen van effectief leiderschap (Stephen R. Covey, 2001) 'Het belangrijkste dat ik hiervan geleerd heb, is dat succesvolle mensen ook de rotklussen doen. Zo zorgen ze ervoor dat hun medewerkers graag voor hen werken. Ik ga dus zelf folderen, ook al hou ik er niet van en is het niet mijn meest effectieve tijdsbesteding. Vier jaar geleden folderde ik ook. Ik leefde toen nog het leven van de bovenlaag, de klanten van ons adviesbureau waren bijna allemaal ministeries, en ik dacht: misschien is het wel gevaarlijk, dat folderen, want er was toen veel agressie tegen ons. Maar ik zei tegen mezelf: nee, jij gaat dat doen, dat is goed voor je.'

The consultant's calling, bringing who you are to what you do (Geoffrey M. Bellman, 1990) 'Je denkt vaak van adviseurs: die doen wat hun opdrachtgever wil. Maar een goede adviseur haalt net zoveel uit zijn opdracht als zijn opdrachtgever. Een goede adviseur heeft een goede reden om een opdracht aan te nemen.'