Banenverlies door bankroet sterk overschat

In Nederland gaan weinig banen verloren door faillissementen en is vrees voor misbruik van faillissementen onterecht. Daarnaast starten veel minder bedrijven door na een bankroet dan aangenomen.

Dat zijn de belangrijkste bevindingen van A. Luttikhuis die samen met met het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) hiernaar onderzoek verrichtte.

Het CBS en Luttikhuis, onderzoeker aan de Universiteit van Tilburg, hebben daarvoor alle ruim 4.000 faillissementen onderzocht die in 2004 werden beëindigd. Dit was nog niet eerder zo uitgebreid gedaan in Nederland. In 262 gevallen werd het failliete bedrijf (deels) voortgezet, 6 procent van het aantal onderzochte faillissementen. Dat is aanzienlijk minder dan de 60 tot 66 procent die op grond van twee eerdere onderzoeken werd verondersteld. Bij de onderzochte bedrijven verloren in 2004 16.000 werknemers hun baan, 2,2 promille van de 7 miljoen banen.

In Nederland is het niet verplicht om bij de doorstart van een failliete onderneming alle werknemers mee over te nemen. In de meeste andere Europese landen is dat wel zo. Volgens Luttikhuis blijkt de vrees onterecht te zijn dat Nederlandse bedrijven op grote schaal misbruik zouden maken van de uitzondering die Nederland heeft gemaakt op een Europese richtlijn die de rechten van werknemers beschermt bij een doorstart. Bovendien is macro-economisch gezien 'het aantal doorstarts na faillissement verwaarloosbaar'.

Het kabinet moet binnenkort beslissen of het de faillissementswet wil wijzigen. Het totaal aantal arbeidsplaatsen dat met faillissementen verloren gaat is volgens Luttikhuis niet groot genoeg om drastische aanpassing van de faillissementswet te rechtvaardigen. 'Er zijn veel efficiëntere manieren om werkgelegenheid te beschermen. Bijvoorbeeld door veranderingen in het arbeidsrecht in plaats van in het faillissementsrecht. Een knelpunt is de ontslagbescherming in het arbeidsrecht. Als in het arbeidsrecht een onderscheid wordt gemaakt tussen financieel gezonde ondernemingen en financieel ongezonde ondernemingen, dan wordt de sanering door de banken vergemakkelijkt. Bedrijven hoeven dan niet meer het faillissement te 'gebruiken'. Maar dan moet daar wel toezicht op de banken komen. '

Of Nederland de uitzondering blijft toepassen, beslist het kabinet binnenkort na advies van de Commissie-Kortmann.