'Zoals een kind dat op de Kerstman wacht'

Isobel Campbell maakte op eigentijdse wijze een cd met Mark Lanegan zonder ooit samen in de studio te staan. Maar erg modern is ze niet: 'Ik ben in de verkeerde tijd geboren.'

Isobel Campbell: 'Toen ik Mark voor het eerst zag optreden, dacht ik: 'dit is waar de jeugd tegenwoordig naar luistert'.' Foto Lex van Rossen Amsterdam, 11-12-2005. ISOBEL CAMPBELL foto lex van rossen Rossen, Lex van

In de popmuziek is altijd behoefte aan grimmige mannen en argeloze vrouwen. Na Nancy Sinatra & Lee Hazlewood en Nick Cave & Kylie Minogue hebben we er een nieuw duo bij: Isobel Campbell en Mark Lanegan. Dat is een verrassende combinatie: de lieflijke Isobel Campbell, uit Schotland, heeft een verleden als zangeres/celliste bij de Schotse groep Belle and Sebastian. De knoestige Mark Lanegan komt uit Seattle, Amerika. Hij is bekend uit de scene rond Kurt Cobain, als voorman van Screaming Trees, van enkele solo-cd's en recentelijk als zanger bij de harmonieuze rock-roep Queens Of The Stone Age.

Samen maakten ze de onlangs verschenen cd Ballad of the Brokes Seas. Maar van 'samen' was nauwelijks sprake: Isobel Campbell nam thuis in Schotland de instrumentaties op en Lanegan zong ze in in Los Angeles. Ze zagen elkaar maar één keer, op Campbells laatste studio-dag, in Glasgow.

'Zo werken veel muzikanten de laatste tijd. Want de nieuwe technologie maakt het mogelijk', zegt Campbell, op bezoek in Amsterdam. 'Mark was steeds op tournee met Queens Of The Stone Age en had geen tijd om naar me toe te komen. Dus stuurde ik hem mijn versies en hij maakte ze af. Elke keer als hij me een cd terugstuurde, voelde ik me als een kind dat op de Kerstman wacht. Zo spannend was het.'

Er is nauwelijks een vrouw te bedenken die zo onschuldig klinkt als Isobel Campbell, en er zijn maar weinig mannen met het grauwende wolvengeluid van Lanegan. De combinatie van die twee geeft zo'n dreiging dat je Campbell steeds wil toeroepen 'Pas op, achter je!'. De folk-achtige liedjes met spookachtige violen en laarzenstampende ritmes, doen denken aan oude murder-ballads, zoals we kennen uit de oude blues en die Nick Cave ooit ook opnam.

Dat de cd onmiskenbaar 'zwart-wit' klinkt, is geen toeval. 'Ik had in de studio American Recordings van Johnny Cash bij me, dat was mijn uitgangspunt. Ik zei steeds tegen mijn technicus: 'Kun je de bas laten klinken als daar', of tegen mijn drummer: 'Kun je spelen als dat.' Het geluid van American Recordings heb ik benaderd door specifieke apparatuur te gebruiken. We namen analoog op: op half-inch tape bijvoorbeeld, in plaats van digitale apparaten. En we gebruikten een ouderwetse buizen-microfoon om de zang mee op te nemen. Dat gaf de klank die ik zocht.'

In 2002 stapte Campbell uit Schotlands trots Belle and Sebastian, die ze ooit mede had opgericht. Met deze band rond Stuart Murdoch deelt ze een voorliefde voor muziek uit het verleden. 'Ik ben nogal romantisch, daardoor luister ik graag naar de stemmen van lang geleden. Zeg maar van de jaren twintig tot en met zeventig. En ik heb een zwak voor hardrock, van Led Zeppelin tot Def Leppard en Guns 'n' Roses. Maar wat daarna is gemaakt, ken ik niet. Zoals mijn vrienden altijd zeggen: ik ben in de verkeerde tijd geboren.' Ook de muziek van Mark Lanegan had Campbell niet eerder bereikt. Maar toen ze voor haar nieuwe plaat een diepe mannenstem zocht, bracht haar vriend haar op zijn spoor. 'Ik heb Mark gebeld, en hij nodigde me uit voor zijn optreden in Glasgow. Ik had Queens Of The Stone Age nooit gehoord. Toen ik daar bij het concert stond, tussen een paar duizend springende jongeren, in een oorverdovende geluidslawine, dacht ik 'Aha, dit is waar de jeugd tegenwoordig naar luistert'.'

Al klinken de prachtige mineur-liedjes op Ballad of the Brokes Seas sober en stemmig, voor een aantal arrangementen heeft Campbell toch een orkest ingezet van dertig man sterk. Want ondanks de modernste opnametechnieken kan de klank van een orkest niet op een andere manier worden bereikt dan met een orkest. 'Je zou denken dat je ook een páár strijkers kunt nemen, die je dan in de studio dan eindeloos verdubbelt tot de gewenste 'grootsheid' van geluid. Maar het effect is wezenlijk anders. Je moet die violen, bijvoorbeeld, echt met zijn allen bij elkaar zetten en laten spelen. Juist het grote aantal zorgt voor een harmonische synthese; er ontstaan boventonen en bijklanken die je anders niet hebt. Het klinkt veel krachtiger.'

Campbell schreef de teksten die Lanegan later moest zingen. Schreef ze vanuit een mannelijk of een vrouwelijk perspectief? 'Ik schreef de meeste met hem in gedachten. Ik liet hem de gelegenheid om ze naar eigen inzicht te veranderen. Maar hij heeft ze gezongen zoals ik ze had geschreven. Toen ik Deus Ibi Est, een liefdeslied waarin de hoofdpersoon zichzelf beurtelings opvoert als soldaat en cowboy, bedacht, waren dat typisch woorden die moesten worden uitgesproken door een krakerige, enigszins verlopen mannenstem. Die van Lanegan dus.'