Witte spelling

Toen enkele kranten en tijdschriften eind vorig jaar aankondigden dat ze het Groene Boekje gingen boycotten, was niet meteen duidelijk welke spelling ze dan wél zouden gaan volgen. De eerste berichten hierover waren verontrustend. Een van de initiatiefnemers van de spellingboycot, Volkskrant-redacteur Bas van Kleef, verklaarde op de radio dat we wat hem betreft weer gebruik zouden gaan maken van de spelling van 1954.

Ik vond dat complete waanzin. De klok zestig jaar terugdraaien - dat leek me het doel volkomen voorbijschieten.

Inmiddels weten we wat het alternatief voor de groene spelling gaat worden: de witte spelling. Die is te vinden in de Spellingwijzer Onze Taal. Sommige kranten wekten de indruk dat de witte spelling nieuw is, maar nee, de eerste editie van het Witte Boekje dateert van 1998. Inmiddels is het aan zijn elfde druk toe en zijn er ruim honderdduizend exemplaren van verkocht. Ter vergelijking: van het Groene Boekje uit 1995 zijn 1,3 miljoen exemplaren verkocht.

Die getallen zijn relevant omdat er bij spellingherzieningen twee belangrijke partijen zijn: de overheid, die de regels vastlegt, en de uitgevers, die goed aan spellingherzieningen verdienen.

Het Witte Boekje wordt samengesteld door het Genootschap Onze Taal. Is het een goede spellinggids? Ja, wat mij betreft is het de beste die er te koop is.

Gaat het nieuwe Witte Boekje, dat begin augustus zal verschijnen, op veel punten afwijken van het Groene Boekje? Sommige spellingmuiters roepen van wel, maar nee, dat zal niet het geval zijn. Volgens Peter Smulders, directeur van het Genootschap Onze Taal, gaat het in totaal om 'een paar honderd verschillen' - voorbeelden zijn te vinden op de website van het genootschap. Het Witte Boekje zal bij bepaalde groepen woorden koppeltekens zetten die in het Groene Boekje ontbreken, er komen verschillen bij het aaneenschrijven van woorden en bij het gebruik van hoofdletters. Bij al die verschillen zal ook de groene variant worden gemeld - net als in het huidige Witte Boekje. Verreweg de meeste verschillen vallen overigens onder de zogenoemde 'grijze zone' van de spellingsregels, die wel degelijk enige variatie toelaten.

Is dit een positieve ontwikkeling? Het is in ieder geval een interessante ontwikkeling. Het Witte Boekje is uitstekend, ik kan het iedereen aanraden. De afwijkingen zijn logisch en goed onderbouwd - ze komen niet voort uit weerzin tegen spellingwijzigingen in het algemeen. De gevolgen voor de uitgevers kunnen groot zijn. Het is de vraag of het Groene Boekje bij de huidige onrust goed zal blijven verkopen (de Sdu heeft er nu 200.000 verkocht). Voor de spellinggids van Van Dale, die pas onlangs is verschenen, geldt hetzelfde. Het is zelfs niet ondenkbaar dat de nieuwe Grote van Dale, die de groene spelling op de voet volgt, door een kopersstaking zal worden getroffen - wat desastreuze gevolgen voor de uitgever kan hebben.

Vorige week is besloten dat het nieuwe Witte Boekje zal worden uitgegeven door Het Spectrum, dat nu al een spellinggids in de Groene Spelling op de markt heeft. Die zal, na 18.000 verkochte exemplaren, niet worden herdrukt. Er komt een digitale versie van het Witte Boekje plus een 'witte' spellingchecker, aldus Het Spectrum.

Wat bij sommigen begon als een afwijzing van de complete 'nieuwe' spelling, is nu gereduceerd tot een goed onderbouwde afwijzing van een paar honderd woorden. Een en ander kost klauwen met geld, maar hoe gematigder de opstandelingen zich opstellen, hoe groter de kans dat de spellingboycot uiteindelijk zal slagen.