'Onze Robert Redford' wordt premier

Ismael Haniyah is namens Hamas Palestijns kandidaatpremier. Bij de bevolking is hij zeer populair. Maar hij heeft geen economische achtergrond en weinig politieke bestuurservaring.

'Ismael Haniyah? Hij is onze Robert Redford', lacht de Palestijns-Amerikaanse Mariam Shahin als de komende Hamaspremier zich, omringd door buurtbewoners en lijfwachten, van zijn huis naar zijn auto wurmt. 'Hij is met gemak de aantrekkelijkste en populairste Palestijnse leider, maar of hij de brains van Hamas is, betwijfel ik. Dat is toch dr. Zahar. Haniyah is het boegbeeld', aldus de in Gazastad woonachtige schrijfster.

Haniyah (1963, Al-Shati, vader van 11 kinderen) is op weg naar het cultureel centrum in Gazastad waar hij samen met 73 andere Hamasleden beëdigd zal worden als volksvertegenwoordiger. Hier in het vluchtelingenkamp Al-Shati, een doolhof van nauwe straatjes in de Gazastrook, weet iedereen al dat hij de volgende premier van de Palestijnse Autoriteit zal zijn.

Hij wordt omschreven als een sociale man en probleemoplosser die al jarenlang als liaison fungeert tussen Hamas en de Palestijnse Autoriteit. Bekend en populair bij de honderdduizenden in de kampen van de Gazastrook, ook Fatahaanhangers.

Een groepje witgehelmde politiemannen - allemaal lid van het concurrerende Fatah - wil weten wanneer nu eindelijk hun achterstallige salarissen worden uitbetaald. Haniyah zegt toe de kwestie te bespreken met president Abbas. De politiemannen reageren content en banen de weg voor de gesoigneerde, altijd in pak geklede Haniyah. Zijn lijfwachten, allemaal lid van de gewapende vleugel van Hamas en zwaarder bewapend dan de politie, kijken welwillend toe.

Vragen over politiek beantwoordt hij strak en clichématig formulerend. Alleen als zijn voetbalprestaties in het eerste van FC Al-Shati ter sprake komen, ontspant hij zich. 'Zelf voetballen zal er niet meer van komen, vrees ik', zegt hij en tikt op zijn linkerbeen. Dat been raakte bekneld onder een instortende muur bij een Israëlisch bombardement in september 2003 op het hoofdkwartier van sjeik Ahmed Yassin, zijn leermeester.

Zijn gematigdheid valt alleen op als zijn uitspraken worden afgezet tegen de heftige teksten van dr. Mahmoud Zahar, de nieuwe fractieleider van Hamas in het parlement. Haniyah is in Hamas de pleitbezorger van een langdurig bestand met Israël. Hij reageert in tegenstelling tot Zahar ook onderkoeld op de Israëlische dreigementen met boycotmaatregelen.

'Ach, de Israëlische regering neemt al jarenlang dergelijke besluiten. De Palestijnen hebben de meest democratische verkiezingen gehouden in het hele Midden-Oosten en de Israëliërs willen dat niet accepteren. Denkt U dat als wij Israël zouden aanvaarden, zij zich terugtrekken achter de grenzen van 1967?'

'Zijn gematigdheid is vooral een kwestie van presentatie, hij is altijd vriendelijk, beleefd', zegt sjeik Nasser al-Khalel, mu'eddzin van de Westelijke Moskee van Al-Shati. 'In Hamas is niemand extreem of gematigd, want zij gebruiken allemaal dezelfde syllabus. Er zijn alleen verschillen in stijl en toon. Vergeleken met de Talibaan is iedereen in Hamas gematigd dus ook Haniyah', zegt de sjeik die vijfmaal per dag Al-Shati oproept tot gebed.

In de Westelijke Moskee, waar Haniyah komt sinds zijn vader, een visser, hem daar op vijfjarige leeftijd mee naar toe nam, hangt een groot schilderij van de Al-Aqsamoskee in Jeruzalem met links een zeilschip, de islam symboliserend, en rechts een geëxplodeerde bus en de skyline van Tel Aviv. Israël beschouwt Haniyah automatisch als terrorist, hoewel hij volgens een legerwoordvoerder nooit rechtstreeks in verband is gebracht met aanslagen.

'Vanzelfsprekend steunt hij het gewapend verzet, dat doet iedereen hier, maar hij is geen militant. Ik denk dat hij een bindende rol kan spelen; miljoenen Palestijnen houden van hem en verwachten veel van hem', zegt de sjeik. Die bekendheid buiten Al-Shati groeide nadat hij terugkeerde uit Israëlische gevangen- en ballingschap, samen met sjeik Yassin. In Al-Shati had Haniyah, die in 1987 afstudeerde in Arabische talen en literatuur, de eerste Palestijnse intifadah geleid en was daarvoor bestraft. Tot de dood van Yassin was Haniyah hoofd van het Hamaskantoor en hoofd van de associatie van islamitische professoren en docenten aan de Universiteit van Gaza.

In 1996 pleitte hij in Hamas voor deelname aan verkiezingen, maar hij werd overstemd door Yassin en Zahar. Sinds de liquidatie van Yassin in 2004 maakt Haniyan deel uit van de Gazaraad (shura) van Hamas en daarmee van het collectieve leiderschap. Dat hij geen economische achtergrond heeft en weinig politieke bestuurservaring, is volgens sjeik Al-Khalel geen probleem: 'Hamas en Haniyah kunnen beschikken over de adviezen van topexperts in economie en financiën, die in Amerika en Europa hebben gestudeerd. Maar iedere groenten- en fruithandelaar hier in Al-Shati weet hoe onze economische problemen opgelost moeten worden.' Voor het geval een Hamasregering onder leiding van premier Haniyah mocht falen dan weet iedereen in Al-Shati al wie schuldig is. Al-Khalel: 'Als dat gebeurt wint Hamas bij volgende verkiezingen alle stemmen en wordt Haniyah president.' 'Inshallah', zeggen meeluisterende buren en moskeegangers.