'Nieuwe kerncentrales veiliger'

In Petten wordt een nieuwe kernreactor gebouwd. Voor onderzoek. Het draagvlak voor kernenergie is slechts een kwestie van tijd, zeggen ze in Petten. 'De nadelen worden almaar kleiner.'

Wordt er in Nederland weer een kerncentrale gebouwd? Als Nederland zonder al te hoge kosten z'n klimaatdoelen wil halen, zei staatssecretaris Van Geel (Milieu, CDA) vorige week, dan ligt de bouw van nieuwe kerncentrales voor de hand.

In het Noord-Hollandse Petten zijn de plannen voor een kernreactor al gevorderd. De Nuclear Research & consultancy Group (NRG), de nucleaire poot van het Energie Onderzoekcentrum Nederland (ECN), is bezig met het aanvragen van een vergunning voor de bouw van een onderzoeksreactor die de huidige hogefluxreactor moet vervangen.

NRG doet onderzoek naar nieuwe technologieën in kernenergie. 'Als de politiek zo'n nieuwe centrale in Nederland wil bouwen, dan moet hier zo snel mogelijk een onderzoeksreactor worden gebouwd', zegt NRG-directeur André Versteegh. Daarnaast produceert de reactor radioactieve stoffen, verwerkt tot producten voor nucleaire geneeskunde.

De centrale gaat Pallas heten. De folders met artist impression zijn gemaakt. De kosten zijn ongeveer 250 miljoen euro en moeten door de farmaceutische industrie, de EU en door Nederland worden opgebracht. Versteegh: 'Onderzoekscentrales zijn verouderd. De onze is nu bijna vijftig jaar oud en kan nog tien jaar mee.'

NRG is ervan overtuigd dat kernenergie op termijn in Nederland niet gemist kan worden. Er wordt wel gesproken over energiebesparing, maar dat zal nooit voldoende kunnen zijn om aan de vraag naar energie te voldoen. 'Tenzij je de economie tot stilstand wilt brengen.' En het aandeel aan duurzame energie uit wind en zon zal hopelijk groeien tot tien of zelfs vijftien procent, maar dan nog blijven kolen- en kerncentrales nodig. 'Duurzame energie is mooi, maar je moet niet de illusie wekken dat je daarmee het hele probleem oplost', zegt Versteegh.

De nadelen van kernenergie worden kleiner als gevolg van technologische vernieuwing. Versteegh: 'Het is heel goed dat een staatssecretaris van milieu de discussie over kernenergie weer begint. De sense of urgency begint door te dringen. Eigenlijk is het al te laat. Het is jammer dat de milieubeweging zo lang is blijven steken in oude dogma's.'

Wat zijn die technologische vernieuwingen? Op tafel ligt een zware bal van koolstof waarin uranium is opgesloten. De ballen zijn de brandstof van de zogenoemde Hoge Temperatuur Reactor (HTR), ook wel pebble bed reactor genoemd. Dit type reactor, waarvan Zuid-Afrika een prototype heeft besteld, heeft een ander veiligheidsontwerp dan de kerncentrale in Borssele, de enige in Nederland. De HTR is 'inherent veilig' doordat de splijtstof niet kan smelten en daardoor geen noodkoeling nodig heeft. Versteegh: 'Het is een andere manier van beveiliging. Kijk, je kunt waterkeringen bouwen door dijken achter elkaar te leggen. Je kunt ook huizen op terpen bouwen. Met dat laatste kun je de HTR te vergelijken.'

Maar mocht de politiek besluiten om snel een kerncentrale te bouwen, dan zal dat vermoedelijk een zogenoemde derde generatie centrale zijn. Van dit type, European Pressurized water Reactor (EPR) genoemd, wordt er nu één gebouwd in Finland. Ook in het Franse Flamanville komt er één te staan. Beide hebben een vermogen van van 1.600 megawatt. De centrales zijn volgens NRG te beschouwen als verbeterde versies van de huidige, tweede generatie centrales. Ze zijn veiliger, verbruiken minder splijtstof, produceren minder afval en draaien langer zonder onderhoud. De levensduur is onveranderd zo'n zestig jaar.

Fundamenteel anders zijn de vierde generatie centrales. Die worden ontwikkeld in internationale onderzoeksprogramma's. Deze produceren aanmerkelijk minder afval, dat bovendien niet honderdduizenden jaren radioactief blijft, maar 'slechts' een paar honderd jaar hoeft te worden opgeslagen. 'Je hebt minder afval doordat je het gebruikte uranium en afvalcomponenten zoals plutonium weer opnieuw in de productie brengt. Recycling. Daardoor ga je ook veel effectiever om met de brandstof. Je kunt dan duizenden jaren vooruit.' Met dit type centrale wordt ook het huidige, veel gekritiseerde opwerken van afval overbodig.

Het draagvlak voor kernenergie zal onherroepelijk toenemen, verwacht Versteegh. 'Vroeger was het normaal dat er altijd stroom was. Straks misschien niet meer. Dan gaan mensen nadenken. En komen ze hier. We geven ze een rondleiding. Ze praten met onze operators die gewone mensen blijken te zijn, met óók een gezin.' En dat werkt. 'Als mensen de centrale verlaten, kijken ze er vaak heel anders tegenaan.' Zijn ze bekeerd? 'De angst is weg.'