Davis snel maar niet geliefd

De Amerikaanse schaatsers Shani Davis, goed voor goud op de 1.000 meter, is niet populair in eigen land.

Shani Davis was zaterdagavond de glorieuze winnaar van de 1.000 meter. Hij schaatste als enige een tijd onder de 1,09 minuut en reed een ereronde met zijn onafscheidelijke teddybeer. De wereldrecordhouder op deze afstand werd omhelsd door bronzen medaillewinnaar Erben Wennemars en toegejuicht door alles wat oranje was in de Oval Lingotto. De 23-jarige Davis is populair in Nederland.

Zo trok een documentaire bij de NOS over zijn schaatsleven vorige maand zeker zevenhonderdduizend kijkers. Te zien was hoe hij op de deur van zijn koelkast in zijn appartement in Calgary een foto van Wennemars had geplakt; ter motivatie voor de Spelen. Elke keer als Davis een koekje wilde pakken, zag hij de tronie van zijn rivaal en dacht hij: 'zou Erben dit ook doen?' Vervolgens pakte hij een sinaasappel.

Davis is een solist in het collectieve Amerikaanse schaatskamp. Zijn landgenoten waren na afloop van zijn gouden race nergens te bekennen op het middenterrein. Alleen Cheek, winnaar van het zilver op de 1.000 meter, feliciteerde hem op het erepodium. 'De andere jongens hebben nog tijd genoeg mij te gelukwensen', glunderde de derde Amerikaanse gouden medaillewinnaar bij het schaatsen.

Davis is in de Verenigde Staten veel minder populair en niet alleen omdat schaatsen daar een onbekende sport is. De Amerikanen zijn wel geïnteresseerd in zwart-wit beelden: de veronderstelde controverse tussen de zwarte progressieve Davis en een blanke conservatieve Texaan, die nogal zuinig was in zijn commentaar na de 1.000 meter. 'Shani reed hard', sprak Chad Hedrick na zijn zesde plaats op deze afstand. 'Hij spreekt wel de waarheid', lachte de winnaar op de persconferentie.

Hedrick en Davis domineren het allroundschaatsen sinds 2004, toen ze elkaar voor het eerst tegen het lijf liepen. Ze komen voort uit verschillende schaatsdisciplines. Hedrick is vijftigvoudig wereldkampioen skeeleren en doet pas drie jaar aan hardrijden. Hij werd twee jaar geleden wereldkampioen allround. Davis leerde rondjes rijden als shorttracker, maar schaatst al zeventien jaar op noren. Hij won vorig jaar de WK allround.

Hun relatie liep vorige week een forse deuk op, toen Davis zich afmeldde voor de ploegenachtervolging in Turijn. Hij wilde zich zo goed mogelijk voorbereiden op de individuele nummers, luidde zijn verklaring. Hedrick beet op zijn tanden, toen hij werd geconfronteerd met het slechte nieuws. 'Ik rijd graag voor mijn land, wat Shani doet moet hij weten.'

Zonder Davis en bij gebrek aan goede alternatieven werd Team USA roemloos uitgeschakeld op de ploegenachervolging. Hedrick reed voor wat hij waard was, maar een tweede gouden medaille kon hij na zijn zege op de vijf kilometer vergeten. Hij was witheet en weigerde commentaar te geven. Ondertussen maakte Davis zich op voor de solonummers. 'Ik ben geen teamplayer en schaatsen is een individuele sport. Ik heb zeventien jaar gedroomd van een gouden medaille op de 1.000 meter. Waarom zou ik die kans laten liggen?' Over zijn veronderstelde gebrek aan vaderlandsliefde: 'Ik hou van Chicago en ik vertegenwoordig mijn land.'

En toen kwamen de indianenverhalen. Volgens de onwetende Amerikaanse schaatspers had Hedrick na de afzegging van Davis geen historie kunnen schrijven door vijf keer goud te winnen. Hij zou daarmee in de voetsporen van Eric Heiden zijn getreden. Wat de Amerikaanse journalisten gemakshalve vergaten, was dat Hedrick maximaal vier keer goud kon winnen in Turijn. Op de 1.000 meter was hij bij voorbaat kansloos en de 500 meter reed hij helemaal niet.

De toon was gezet. Op de website van Davis dreigden boze fans van Hedrick de donkere schaatser zijn benen te breken. Davis kon er niet om lachen. Hij begon de persconferentie onbedoeld aan een charmeoffensief door in filosofische bewoordingen over zijn sportleven te praten. Hij vergeleek een olympische schaatswedstrijd met een snoepautomaat. Als kleine kinderen stonden alle favorieten voor het apparaat, vurig hopend dat het ene zoetje in hun handen zou vallen. Davis had de lachers op zijn hand.

En toen moest hij naar het grote tv-station NBC en zweeg hij als het graf. 'I am a speedskater', waren de enige woorden in een vraaggesprek dat drie minuten duurde. Davis had besloten de Amerikaanse zender te boycotten en anders zijn moeder wel. Zij hekelt alles wat blank Amerikaans is, haar zoon drukt zich veel genuanceerder uit. Over zijn dominante moeder: 'Zonder haar had ik hier niet gezeten. Ze heeft op de juiste momenten op mijn donder gegeven.'

Davis hoopt dat zijn gouden medaille in Amerika effect heeft. 'Door mijn succes gaan misschien meer zwarte jongens schaatsen in mijn wijk in Chicago', sprak de man die zijn premie van 25.000 dollar niet aan een goed doel in Afrika geeft, zoals Joey Cheek na diens gouden race op de 500 meter. 'Ik kan dat geld zelf goed gebruiken. Ik heb niet eens een auto en ga op de fiets naar de schaatshal. Als ik wat geld over houd, besteed ik het liever aan mijn oude school of mijn oude ijsclub.'

www.nrc.nl/torino: olympisch weblog Guus van Holland