Webcongres: Cito-toets belangrijk voor kind

Moeten alle kinderen zich door de Cito-toets heen worstelen? Een meerderheid van de deelnemers aan het webcongres (www.nrc.nl/webcongres) vindt van wel.

De Cito-toets staat ter discussie. Scholen in achterstandswijken van de grote steden hebben veel leerlingen die slecht meekomen met taal en rekenen. Een aantal van deze leerlingen hoeft niet mee te doen aan de landelijke Cito-toets. Die toets meet door meerkeuzevragen de reken- en taalvaardigheden van een kind in de hoogste klas van de basisschool. Doordat steeds meer achterstandsleerlingen van de toets werden uitgesloten, kregen bestuurders een rooskleurig beeld van het onderwijs in de arme wijken van grote steden. De meerderheid van de Tweede Kamer keert zich dan ook tegen de uitsluiting van leerlingen van toetsen.

Sommige leerkrachten menen bovendien dat ze zelf veel beter in staat zijn de kwaliteiten van leerlingen te beoordelen. Een ander argument tegen de toets is dat het maken ervan kinderen met een leerachterstand zou ontmoedigen. Toch oordeelde een meerderheid van het Webcongres dat de Cito-toets wel degelijk in het belang is van het kind. ,,De mogelijkheid dat het zelfvertrouwen van kinderen een deuk oploopt bij een lage score, is onvoldoende argument om geen toets af te nemen', schrijft Olaf Boschman uit Amsterdam. ,,Bevlogen leerkrachten moeten toch in staat zijn de score, zowel hoog als laag, tegenover hun pupillen te relativeren.' Een bezwaar is wel dat de Cito-score een leerling nog lang kan achtervolgen, meent Annet Wermers uit Oldenzaal: 'Net als in de medische wereld is het beter als men zich eerst zelf een mening vormt en dan pas het dossier erbij pakt. Of het laat rusten, als er veel misinformatie in staat. Een kind heeft soms behoefte aan een nieuwe start.'

'Het is heel goed dat er naast het subjectieve advies van de leerkracht, die in positieve of negatieve zin bevooroordeeld kan zijn, ook een objectief criterium wordt gehanteerd', meent Frits Bergman uit Wassenaar. 'Het is heel verkeerd dat scholen, door uitsluiting van leerlingen van de toets, de buitenwacht het zicht ontnemen op wat zij in werkelijkheid presteren.' Holly Moors uit Baarn stelt dat er ook gevallen zijn waarbij een leerkracht een kind te laag inschat. De Cito-toets laat dan zien dat het kind veel intelligenter is dan de leerkracht ooit had vermoed. 'Ik heb te veel slechte leerkrachten gezien om blindelings op hun oordeel te vertrouwen. En als blijkt dat een kind de toets veel slechter maakt dan verwacht, kun je daar vervolgens ook iets mee doen - aandacht besteden aan faalangst en examenvrees bijvoorbeeld.'

'Er moet uiteraard altijd een objectieve toets aan het einde van het basisonderwijs worden georganiseerd, aan de uitkomst waarvan een relatieve waarde kan en mag worden toegekend', schrijft Herman Plagge uit Hintham. 'Ronduit verwerpelijk acht ik het dat een deel van de leerlingen wordt uitgesloten van een toets waaraan de rest mag meedoen. De uitsluiting zal immers altijd als een stigma werken.'

Maar dan de onderschrijvers van de stelling. Zij keren zich in meerderheid tegen de Cito-toets als meetinstrument voor de kwaliteit van de school. ,,De kwaliteit van de school kan en moet niet met de Cito-scores gemeten worden', schrijft bijvoorbeeld Joop aan 't Goor uit Zaandijk. ,,Beter is het deze toets óf verplicht te stellen voor alle leerlingen en te beschouwen als een soort eindexamen lagere school, óf direct af te schaffen. Mijn voorkeur gaat uit naar het laatste.' 'De traditionele Cito-toets meet alléén wat belangrijk is voor doorstroom naar het algemeen vormend onderwijs', aldus André van der Leest uit Schoonrewoerd. 'Meer dan 60 procent van de leerlingen heeft een vervolgopleiding in het beroepsonderwijs. Beoordeel dus liever waar een leerling goed in is, zodat een verantwoorde keuze gemaakt kan worden.' Heleen Peeters uit Amsterdam vult aan: ,,De Cito-toets is eendimensionaal en test slechts verworven kennis op een paar kennisgebieden; kinderen hebben veel meer dimensies en potenties. Het zou voor alle leerlingen - ook voor de geheide vwo-klanten - veel menswaardiger zijn als hantering van de Cito-toets werd vervangen door een leerlingvolgsysteem waarbij de vorderingen op veel meer relevante gebieden tijdens de gehele basisschoolperiode in beeld werden gebracht.'

Hannah van Buuren uit Eindhoven vindt dat de Cito-toets nooit in het belang van kinderen is geweest, omdat de leerkracht gedurende het hele schooljaar oog heeft voor een kind en de toets slechts een momentopname bevat: ,,Geef de leerkracht het recht op advies, en de ouders hun eigen verantwoordelijkheid, en schaf die hele Cito-toets eindelijk nu eens af!' 'Brave New World wordt steeds meer werkelijkheid', aldus Norbert Mergen uit Doorwerth. ,,De overheid wil meer controle op het onderwijsproces. In het voortgezet onderwijs zijn er al de profielen; nu wordt de selectie naar steeds jeugdiger leeftijd teruggebracht. Gun het kind de vrijheid van leren. Laat het oordeel van de docent en de cijferlijst bepalend zijn; toets alleen bij twijfel.'