Sportorganisaties in de stress

Immateriële inkomsten zijn interessant voor de fiscus. Of het nu gaat om een gratis bioscoopje, een leaseauto of een tribuneplaats bij de Olympische Spelen, het is loon in natura.

Anton Kramer kan in heel Utrecht gratis naar de bioscoop. Zo vreemd is dat niet, want Kramer werkt met zeventig anderen in een Utrechts filmhuis. 'Een van de aardigheidjes van het werken bij een bioscoop is dat je veel films kunt zien', aldus Kramer. De fiscus heeft nooit moeilijk gedaan over dit voor de hand liggende voordeeltje van het werk, maar sinds een paar maanden heeft de fiscus het Utrechtse vrijkaartje in het vizier. De fiscus vindt dat de werknemers bij bioscopen belasting verschuldigd zijn over de gastvrijheid die collega's hun bieden.

Voor die belasting klopt de inspecteur aan bij de werkgever, in dit geval de art-house cinema Springhaver. Die heeft al moeite genoeg om de eindjes aan elkaar te knopen en dan ben je niet blij met een belastingambtenaar op de stoep. Zeker niet als die met het verwijt komt dat de bioscoop al vijf jaar ten onrechte de personeelskaart niet bij de fiscus heeft gemeld en voor pakweg 10.000 euro aan naheffingsaanslagen aankondigt.

'Deze regeling was altijd al bekend en bestaat hier in elke bioscoop', verweert Kramer zich. De bioscoopbond, de Nederlandse Federatie voor de Cinematografie, bevestigt dat. Die zit er ook mee in de maag dat de fiscus bij veel meer bioscopen opeens vijf jaar belasting naheft en dat tegen het hoogste tarief.

Anton Kramer heeft op het internetgastenboek van staatssecretaris Joop Wijn (Financiën) een klemmend beroep op de bewindsman gedaan waar hij overigens nooit een reactie op heeft ontvangen. Zijn rechtstreekse aanpak getuigt dan ook van een naïef geloof in persoonlijke contacten tussen burger en politiek. De bioscoopbond pakt het beter aan, hij overlegt in stilte met de fiscale autoriteiten en wil alleen kwijt dat het gesprek moeizaam vordert.

Voor een echt professionele lobby moet je in de sportwereld zijn. Johan Cruijff heeft sinds hij de afschaffing van het schenkingsrecht voor goede doelen wist te bevechten, een zekere faam in de fiscaliteit. Die gaat al zo ver dat Eerste-Kamerlid Peter Essers (CDA) de voetbalcoryfee in een open brief beleefd verzoekt ook voor kleine ondernemers een lobby bij Joop Wijn op te zetten. Erica Terpstra (NOC*NSF) treedt in Cruijffs voetsporen met het persoonlijk aanspreken van Wijn. Dan gaat het om relatiereisjes van de sponsors van de Olympische evenementen in Turijn. Ze stuit op vergelijkbare problemen als het Utrechtse filmhuis, maar dan gaat het om big business. De sportkoepel NOC*NSF leunt net als bijvoorbeeld de KNVB stevig op sponsors uit het bedrijfsleven. Die dragen de sport een warm hart toe, maar willen ook profijt van hun investering. Daarom onthalen ze hun beste relaties op een bezoek aan de ondersteunde evenementen.

Sinds kort stuiten de bedrijven op zo veel fiscale problemen dat de aardigheid er een beetje afgaat; een ontwikkeling die de sportorganisaties uiteraard schrik aanjaagt.

Het draait allemaal om de loonbelasting. Die belast het profijt uit een dienstbetrekking. In de eerste plaats is dat het verdiende geld. Maar het kan ook gaan om immateriële inkomsten: loon in natura. Bijvoorbeeld een gratis bioscoopje, een leaseauto of een tribuneplaats bij de Olympische Spelen. De werkgever is tegenover de fiscus verantwoordelijk voor de loonbelasting. Daarom spreekt de fiscus hem aan op het vermaak dat zijn personeelsleden in de schoot geworpen krijgen. Het doet er niet toe of het bedrijf daar zelf voor zorgt of dat anderen zijn werknemers fêteren. Het gaat er om dat de betrokkene door zijn positie bij het bedrijf profiteert van een leuk uitje. De wet ziet dat als vermomd loon waar belasting over betaald moet worden. De belastingwet bepaalt ook dat leuke zaken zoals buitenlandse feesten geen belastbaar inkomen vormen, zolang iemand ernaartoe gaat 'ter behoorlijke vervulling van de dienstbetrekking'. In die paar woorden zit de crux.

Moet een student aan de kassa van de bioscoop voor zijn werk een zelfstandig oordeel kunnen geven over de films in andere bioscopen? Jazeker, zeggen de bioscoopexploitanten, hij moet immers zijn voorlichtende functie waarmaken. Welnee, zegt de inspecteur, vrijkaartjes zijn gewoon de leuke extraatjes van het baantje. In alle eerlijkheid, daar zit veel in. Maar waarom kan de fiscus niet af en toe de zon onbelast in het water zien schijnen en een vrijkaartje door de vingers zien? Misschien aast Joop Wijn vooral op de grote vissen. Voor hem zijn dat dan de rijke zakenmensen die zich belastingvrij heerlijk helder in het Holland Heineken House laten fêteren. Een gedrag dat niet past in het normen- en waardenoffensief van het kabinet.

Als je de betrokkenen erover hoort, hebben ze in Turijn juist een zwaar leven. 'We zitten er in shifts van drie dagen. Je bent 52 uur van huis zonder één sporter aan het werk te zien. Toch zijn die dagen essentieel voor het opbouwen van relaties', aldus een hoofdsponsor van NOC*NSF. 'Een van onze relaties staat op het punt een belangrijk contract te vernieuwen. Je kunt een hapje gaan eten, maar dat werkt niet echt. In de businesslounge van het Heineken House kun je veel makkelijker eens wat visies ontwikkelen, even pauzeren, dan weer verder praten en na een nachtje doorzakken de zaak afronden. Dat is puur zakelijk, zoiets is beslist geen snoepreisje', zo benadrukt de betrokkene die niet bij name in de krant wil want het ligt allemaal o zo gevoelig bij de fiscus.

Het is geen leuk slot van zo'n geslaagde relatiereis als daar maanden later een torenhoge belastingaanslag tegenover blijkt te staan en de betrokkene verzeild raakt in een discussie over de vraag of de reis zakelijk genoeg was. Deze sponsor heeft daarom alle fiscale gevolgen voor zijn genodigden op voorhand afgekocht bij de belastinginspecteur. Dat is dan geen handjeklap. De wet stelt het belastingtarief op 75 procent. Zulke forse heffingen halveren het budget van een sponsor en dat gaat ten koste van de sport.

Als de zakenlieden niet op tribune zitten maar in de businesslounge, werkt de sporter zijn wedstrijd weliswaar af voor halflege tribunes, maar de financiering van het evenement is wel rond. Terpstra is een dag te laat naar de Olympische Spelen vertrokken om Wijn ervan te doordringen dat het sponsorbudget beter besteed is aan sportevenementen dan aan 's rijks schatkist.

De bewindsman gaat voor Terpstra minder snel door de knieën dan voor Cruijff. Hij moet oppassen voor lekken in de belastingwet. Er worden ook kleine bedrijven gesignaleerd die elkaar wederzijds trakteren op heel ontspannen maar als zakelijk verpakte uitjes en daarbij de fiscus het nakijken geven.

Verder kan Wijn moeilijk in een olympische stemming de sport voortrekken boven cultuur en andere gesponsorde activiteiten. Welke uitweg hij vindt, moet de komende weken blijken.

Sommige grote sponsors doen niet zo moeilijk over de fiscale kanten van hun relatiereizen. De Rabobank steunt vele grote sportevenementen die ze intensief met haar relaties bezoekt, bijvoorbeeld de Tour de France. 'Het is heel anders om in onze auto voor de Tour uit te rijden dan om langs de kant te staan of achter de televisie te zitten', zo benadrukt een woordvoerder. De bank wil laten merken hoe veel waarde ze hecht aan haar bijzondere relaties.

Maar Rabo gaat niet zo ver dat ze ook de fiscale gevolgen voor haar gasten draagt. 'We wijzen er van tevoren op dat ons uitje tot een belastingaanslag kan leiden. Onze gasten kunnen er ook voor kiezen de kosten die we maken aan ons te vergoeden. Dan is er fiscaal niets aan de hand', aldus de woordvoerder. Het zelf betalen van de kosten van een relatiereis raakt trouwens steeds meer in zwang.

Verscheidene multinationals hanteren een gedragscode die het de medewerkers verbiedt dergelijke aanbiedingen als relatiegeschenk te aanvaarden. Mocht er echt een zakelijke noodzaak voor bestaan, dan draagt het uitgenodigde bedrijf de eigen kosten.

Zo concentreert de relatiereis zich steeds meer rond familiebedrijven. Daar leggen de persoonlijke relaties, het opgebouwde vertrouwen en de waardering voor een exclusief gebaar nog gewicht in de schaal.

Ook particulieren stellen een uitje van hun bank op zijn tijd wel op prijs. Daar liggen minder fiscale valkuilen; er is immers geen sprake van voordeel uit dienstverband maar hooguit van een schenking. Daarbij komt de belastingheffing pas om de hoek kijken als het uitje meer dan 2.600 euro waard is; zo gul is een bank nou ook weer niet.