Polen blij met winkels vol twaróg en Tyskie

Het Europarlement wil niet dat er voorlopig meer Polen in West-Europa gaan werken. Sinds 2004 nam het aantal Polen al flink toe. Handige ondernemers profiteren met winkels vol Poolse artikelen zoals worst, bier, snoep en brood.

De Poolse supermarkt Lowiczanka ligt midden in de oerhollandse weilanden van Wilnis, vlakbij Vinkeveen. De Dorpsstraat is nat en stil. Toen Emilia Kucharczyk (26) vorig jaar zomer haar winkel met Poolse levensmiddelen opende, dacht ze wel eens: waar blijven al die Polen? 'Maar de laatste maanden gaat het goed.'

Polen kopen bij Kucharczyk hun heimweeproducten. Ze heeft ongeveer 300 artikelen. Als busjes met Poolse werknemers van onder andere bloemenveiling Aalsmeer 's avonds terugrijden naar hun kamertjes in Woerden of Mijdrecht, stoppen ze vaak bij haar. Ze kopen er bijvoorbeeld twaróg (witte kaas), pierogi (deegrol met vulling), ogórski kwaszone (zoute augurken) of nemen een tijdschrift of dvd mee.

Achter haar toonbank hangt een grote poster van het Poolse toeristenbureau, bij de kassa liggen woordenboeken. Als klanten van ver komen, slaan ze groot in. Vanochtend was er een familie uit Rotterdam die alle worsten kocht. Kucharczyk wijst naar een leeg koelvak: 'Tien kilo!'

Speciale winkels zijn eigenlijk logisch. Volgens de Poolse ambassade wonen in Nederland 30.000 à 40.000 Polen. Nadat Polen in 2004 lid werd van de Europese Unie, kregen tienduizenden Polen een werkvergunning voor drie maanden van het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI). Bovendien richtten Polen de afgelopen twee jaar 2.500 eenmanszaken op, waarvoor de wet soepeler is: ze mogen permanent in Nederland werken.

Afgelopen donderdag stemde het Europese Parlement in met een dienstenrichtlijn, die het vanaf 2010 voor Oost-Europeanen makkelijker maakt in de rest van Europa te werken. De richtlijn is strikter dan het aanvankelijke plan van voormalig EU-commissaris Frits Bolkestein, want de Europarlementariërs zijn bang voor een grote stroom Oost-Europeanen. Vooral Polen zouden laaggeschoold werk van West-Europeanen afpakken.

Het maakt Kucharczyk weinig uit. 'Kijk naar mij: ik lach!' Haar supermarkt maakt winst en de omzet stijgt maandelijks. Vrijdag en zaterdag komen er 100 à 150 mensen. Daarom heeft ze deze week besloten om nog voor de zomer een tweede winkel te openen, ergens in het midden van het land.

De afgelopen twee jaar hebben ongeveer acht Polen een supermarkt geopend, onder meer in Leiden, Terneuzen, Groningen en Hilversum. Plannen voor een Poolse supermarkt zijn er in streken waar veel seizoensarbeiders werken, zoals in Hillegom (bloembollen), Zaandam (landbouw) en het Limburgse Horst (asperges). Den Haag heeft de meeste Poolse levensmiddelenwinkeltjes, Kamil Massely (26) kent er drie. Hij begon anderhalf jaar geleden in de Zoutmanstraat zijn Polskie Przysmaki.

Massely loopt met grote, snelle passen door zijn winkel van vijf bij acht meter om zijn producten te laten zien. Kucharczyk verkocht in Wilnis een paar West-Europese producten, zoals Amstel bier, chocolade van Nestlé en Nederlands bruinbrood. Die komen er bij Massely niet in: 'Hier is alles 100 procent Pools.' Dus Tyskie bier, snoep van Solidarnosc en eigen brood dat gebakken wordt door een Poolse bakker in Rijswijk. Polen vinden Nederlands brood niet lekker, hoort Massely telkens: 'D'r zit te veel lucht in.'

Massely werkt hard. Tot 's avonds half negen is zijn zaak open. Hij verdient goed. 'Ik profiteer van mond-tot-mondreclame.' Hij heeft ruwweg 75 klanten per dag, op zaterdag 150. Er komen steeds meer Nederlanders. Zijn vriendin Evelyn werkt al in zijn winkel, maar het loopt zo goed dat Massely vorige maand een parttimer in dienst heeft genomen. 'Als je Poolse supermarkten zou beginnen in Utrecht, Rotterdam en Amsterdam heb je een goudmijn.'

Maar Massely wil meer: een groothandel die voedingsproducten uit Polen haalt en levert aan Nederlandse winkels. 'Niemand ziet het nog, maar dat is een enorm gat in de markt. Zeker als er straks meer Polen naar Nederland komen.'