Kruistocht van een ontevreden kijker

Op 1 april beslist Harry de Winter samen met uitgeefconcern PCM of zij van start gaan met een commerciële kwaliteitszender, TV Oase. 'Heel Hilversum staat hier voor de deur.'

Met ogen vol vuur en een rechterarm die vastberaden de weg wijst naar het arbeidersparadijs staat Vladimir Iljitsj Lenin in de poort van het Winterpaleis in Sint Petersburg. Achter hem zien de revolutionairen langs zijn uitgestoken vinger verwachtingsvol uit naar hun toekomst. Het meer dan manshoge schilderij met deze voorstelling domineert de Amsterdamse werkkamer van mediaondernemer Harry de Winter. Het plan waarop De Winter broedt is wellicht niet zo wereldschokkend als dat van de leider van de bolsjewieken, maar als hij zijn voornemen om een nieuwe televisiezender op te richten doorzet, zal dat in ieder geval in de Nederlandse omroepwereld voor flink wat opschudding zorgen.

De Winter ziet al jaren met lede ogen aan wat zich bij de Nederlandse publieke omroep afspeelt. De kwaliteit van de programmering zoals die nu te zien is op de publieke zenders is niet meer te vergelijken met vroeger, zegt hij. 'Ik ben een ontevreden kijker. Een voorbeeld: de zondagavond van de VPRO, met Koot en Bie, Diogenes en Het Gat van Nederland, daar bleef je vroeger voor thuis. Je wist dat wat je te zien kreeg goed was. Dat gevoel heb ik nu niet meer, bij geen enkele omroep en op geen enkele avond.'

Er moest meer kwalitatief hoogwaardige televisie te zien zijn in Nederland, zo vond hij. De Winter dacht hierover na met onder andere oud-politicus en programmamaker Felix Rottenberg en uitgever Derk Sauer. In een opinie-artikel in NRC Handelsblad van 12 december vorig jaar riep hij de politiek op de oprichting van een publiek-private omroep mogelijk te maken. Zijn bedrijf Wintermedia zou samen met uitgeefconcern PCM, eigenaar van onder meer de Volkskrant, NRC Handelsblad en Trouw, met een publiek gefinancierde omroep hoogwaardige televisie kunnen maken. Na verloop van tijd zou de overheid zich kunnen terugtrekken. De Winter: 'Op die oproep heb ik weinig reactie ontvangen. Tenzij de publieke omroep een strijdpunt wordt bij de volgende Kamerverkiezingen en er stelling wordt genomen door diverse partijen, verwacht ik niet dat er veel enthousiasme voor deze constructie zal ontstaan. Ik blijf bereid om met de politiek te praten, maar ga daar niet op wachten. Daarom bewandelen we nu ook een andere weg.'

Die andere weg is het pad van de commercie. Uit een onderzoek dat Wintermedia samen met PCM liet doen bleek dat 90 procent van de beoogde doelgroep van een kwaliteitszender de komst van zo'n zender een goede zaak zou vinden. Slechts 5 procent bleek echter bereid zich voor ongeveer 15 euro per maand te abonneren. In Amerika is deze constructie met HBO, een betaalzender met series als The Soprano's, Band of Brothers en Sex and the City, zeer succesvol. 'Die uitkomst was even slikken', beaamt De Winter. 'Van het abonnementsgeld van die 5 procent kan een zender niet bestaan. Toen restten er twee opties: óf we stoppen ermee, óf we gaan een commerciële zender opzetten die rondkomt van de reclame-inkomsten en waarbij we betaaltelevisie in een later stadium toevoegen. Wij zijn met een aantal partijen in gesprek om samen met PCM aan zo'n avontuur te beginnen. De beslissing over de start van een zender, voorlopig onder de werknaam TV Oase, wordt op 1 april genomen. Als we dan het licht op groen zetten, moeten we uiterlijk in de lente van 2007 kunnen beginnen met uitzenden. Het budget zal ongeveer 150 miljoen euro voor drie jaar bedragen.'

Is het publiek dat naar een dergelijke zender kijkt niet te oud om interessant te zijn voor de commercie? Mensen zijn op latere leeftijd toch niet meer te beïnvloeden door reclame?

'Ah, dat geluid hoor ik vaak van dertigjarige accountmanagers bij mediabureaus, maar dat standpunt is in vergrijsd Nederland volkomen achterhaald. Het is mijn persoonlijke kruistocht om dat vooroordeel de wereld uit te helpen. De mensen die naar een kwaliteitszender zouden kijken zijn, zo blijkt uit onderzoek, studenten tussen de twintig en dertig, en mensen van veertig plus. In de tien jaar daartussen hebben ze het even te druk met hun carrière en hun gezin. Maar die beide andere groepen zijn hoog opgeleid en verdienen een goed salaris. Zij kunnen best beïnvloed worden door reclame, al zal het niet de standaard wasmiddelenreclame zijn. Ik weet zeker dat wij erin zullen slagen bedrijven daarvan te overtuigen.'

Wat zal er te zien zijn op TV Oase?

'Het moet nadrukkelijk een live-zender worden. Als er belangrijk nieuws is, kappen we ons actualiteitenprogramma niet af op de geprogrammeerde tijd. Dan gaan we door zolang de ontwikkelingen daar om vragen. Wat we in ieder geval niet gaan doen is nog een journaal maken. De journaals van de NOS en RTL zijn goed genoeg. De kijker heeft geen behoefte aan meer nieuws, wél aan meer duiding en verdieping.

'Er zijn genoeg programmamakers die nu voor de publieke omroep werken, die interesse hebben om aan een nieuwe kwaliteitszender mee te werken. De afgelopen tijd stond hier half Hilversum voor de deur. Die mensen kunnen daar hun ei niet meer kwijt. In Hilversum regeren de programmaschema's en de managers, programmamakers zijn niet meer belangrijk.

'Het is de bedoeling dat ongeveer 40 procent van de programma's door onszelf gemaakt gaat worden, de rest zal in het buitenland worden aangekocht. Vanaf het moment dat we op 1 april besluiten te starten, zullen overal ter wereld series en documentaires worden aangekocht.'

Het is de bedoeling dat PCM een deel van de redactionele werkzaamheden van TV Oase voor zijn rekening gaat nemen. PCM is echter een concern dat uit veel verschillende onderdelen bestaat. Hoe ziet u die samenwerking?

'Dat is een interne aangelegenheid van PCM. Als partner heb ik daar niets mee te maken. Misschien komt er een Volkskrant-ontbijtshow en een NRC-Newsnight-achtig programma. Hoe dat precies ingevuld gaat worden, zien we wel na 1 april. Ik weet in ieder geval dat bij TV Oase zelf in het begin niet veel meer dan dertig mensen zullen werken.'

Hoe groot is de kans dat u op 1 april de oprichting van TV Oase bekend gaat maken?

'Dat getal schommelt constant: van tachtig procent naar tien procent en weer terug. Momenteel heb ik goede hoop. Ik denk dat het voor zeventig procent zeker is. Het gaat nu om de laatste loodjes wat betreft het regelen van de financiering en de distributie over de kabel. Maar, ik weet uit ervaring dat het altijd die laatste loodjes zijn die het zwaarst wegen.'

In Wintertijd, dat Harry de Winter dit seizoen voor de AVRO maakt, is zondag Jörgen Raymann te gast. Ned.1, 23.40-0.30u.