Hogere CO2-spanning sluit huidmondjes, rivieren stromen vol

Door de toegenomen CO2-concentratie van de atmosfeer gaan veel planten tegenwoordig zuiniger om met water dan een halve eeuw geleden. Dit heeft aantoonbaar invloed op de waterhuishouding van de continenten. Omdat er minder water verdampt naar de atmosfeer neemt op veel plaatsen de afvoer van rivieren toe. Britse onderzoekers, verbonden aan het Hadley Centre van de meteorologische dienst Met Office, berichten dit in Nature (16 februari).

In de periode na 1960 is de waterafvoer (de 'runoff') van de continenten Azië, Noord- en Zuid-Amerika flink toegenomen. Die van de onderzochte delen van Europa en Afrika nam overigens af. Al eerder is vastgesteld dat dit niet eenvoudigweg het gevolg kan zijn van een veranderde neerslag of temperatuur. Nicola Gedney cum suis besloten te onderzoeken wat dan wél de meest aannemelijke verklaring is van het verschijnsel. Afgezien van de bekende klimatologische veranderingen kan de waterhuishouding worden beïnvloed door 'global dimming', veranderd landgebruik of het CO2-effect op de bladverdamping.

'Global dimming', een verminderde zonne-instraling door industriële vervuiling van de hoge atmosfeer, leidt tot verminderde verdamping, maar speelt tegenwoordig nauwelijks nog een rol. Ook ontbossing, stadsuitbreiding, ontwatering en irrigatie en dergelijke hebben voorspelbare effecten.

De grootschalig invloed van planten op een verhoogde CO2-concentratie is nog niet goed in kaart gebracht. Regelmatig is in het laboratorium en onder semi-natuurlijke omstandigheden aangetoond dat veel planten hun huidmondjes meer gesloten houden als de CO2-spanning stijgt. Dat brengt met zich mee dat ze ook minder water verdampen .

Voor een fijnmazig model van de aarde hebben de Britse onderzoekers door (een deel van) een gerenommeerd klimaatmodel laten uitrekenen hoe de waterhuishouding zou veranderen door klimaat, landgebruik, global dimming of bladverdamping. De uitkomst wekt de suggestie, schrijven zij behoedzaam, dat de onderdrukking van de bladverdamping nu al een doorslaggevende invloed heeft. Als het vermoeden bevestigd wordt kan de relatie ook achterstevoren gebruikt worden: verhoogde 'runoff' kan dan de gebieden aanwijzen waar de vegetatie het sterkst op een veranderde CO2-concentratie reageert. Karel Knip