Het Witte Scholenplan

'OPROEP! Het Witte Scholenplan.' Wie nu zou oproepen tot een dergelijk plan zou op zijn minst de verdenking op zich laden van racistische sympathieën. Deze oproep is evenwel niet afkomstig van Geert Wilders, maar zat als bijlage bij het tijdschrift PROVO nr. 4 van 28 oktober 1965. De toelichting luidde als volgt: 'Het tijdstip is aangebroken waarop scholieren tezamen en in vereniging, zich het onsimpathieke juk van het dogmaties konservatisme, middels de diverse geplande 'witte' akties, van zich afschudden. Een belangrijk facet van deze democratisering is de verhouding leraar - leerling. De schoolleiding hanteert nog altijd het 'der partei hat immer recht', m.a.g. een frustrerende inwerking op de persoonlijkheid, waarvan de invloed merkbaar op de prestaties drukt. Als revolutsjonnèr antwoord op de problemen is gedacht aan de oprichting van de S.O.S. de Stichting Opstandige Scholieren.'

Het meest opvallende aan deze tekst is dat geen enkele poging wordt gedaan consequent te zijn. Aan de ene kant de traditionele schrijfwijze van facet en democratisering, en aan geheel de andere kant revolutsjonnèr dat er voor zorgt dat je even met de ogen moet knipperen. Maar ook daar ben je als lezer snel aan gewend.

Ik kan me niet herinneren dat ooit tijdens mijn studie Nederlands aandacht is besteed aan het fenomeen spelling. Toen ik vervolgens leraar werd lette ik wel op de d's en dt's, maar of een leerling productief of produktief schreef, daar maakte ik me niet druk om. Dat had ik trouwens ook niet gekund want ik had ook niet geweten wat de juiste schrijfwijze was. Reden voor mij er alsnog de Woordenlijst Nederlandse Taal, alias het Groene Boekje, bij te nemen. De door mij geraadpleegde versie dateert uit 1988 en is een ongewijzigde herdruk van 1954. Dit Groene Boekje leert me dat beide schrijfwijzen waren toegestaan. Overigens was de voorkeurspelling van produktief met een k en omdat, naar ik me meen te herinneren, de leerlingen de voorkeurspelling diende te worden bijgebracht had ik productiviteit dus fout moeten rekenen. Terwijl mijn computer mij nu geheel anders leert en een rode streep zet onder de schrijfwijze met een k. Dat roept de vraag op in hoeverre bovenstaande tekst al dan niet correct (korrekt mocht ook) was.

Sympathiek was goed, maar zonder h mocht ook, konservatisme was eveneens goed, maar de voorkeur van het spellingboekje ging uit naar de variant met een c. Hetzelfde gold voor akties, ook niet fout maar niet de voorkeur. Bij democratisering volgt de auteur van het Witte Scholenplan weer de voorkeurspelling terwijl hij (of, heel misschien, zij, want onder de 18 medewerkers aan het desbetreffende nummer bevond zich slechts één vrouw) ongestraft had kunnen kiezen voor het veel revolutsjonnèrdere demokratizering, want ook die spelling kon de goedkeuring wegdragen van de toenmalige spellingscommissie. Aan deze gelukzalige tijd komt in 1995 een einde. De 'moderne' spellingen leggen daarbij in de regel het loodje.

Wat verder opvalt in de desbetreffende tekst is dat het zondigen tegen de spellingsregels zich beperkt tot de fonetische weergave van woorden. Geen d of t verkeerd. Verder valt op dat de non-conformistische spelling afgewisseld wordt met ouderwets degelijk taalgebruik. Zo wordt de oproep tot oprichting van het Witte Scholenplan besloten met de voorspelling: 'Deze avond zal, bij massale opkomst, in de annalen van de Nederlandse cultuurgeschiedenis geboekstaafd blijven als één van de opmerkelijkste in de sociale revolutie binnen het onderwijs.'

lgm.prick@worldonline.nl