Heethoofden

Opgewonden demonstranten van wie de meesten de Deense cartoons nooit gezien hebben, verbranden Deense vlaggen en scanderen ‘dood aan alle Denen’. Onderdanen van landen die ieder jaar opnieuw helemaal onderaan de UN Human Development Index bungelen, lezen Denemarken de les, een land dat jaar na jaar in de top vijf van die index te vinden is. Hoeveel van de demonstranten zouden in gedachten de leus ‘Danes go home’ aanvullen met de woorden ‘and take me with you’?

Wat hier gaande is, is duidelijk. Vijf maanden na dato hebben de machthebbers in Iran en Syrië besloten dat het hun politiek goed uit komt een campagne te creëren tegen een klein Europees land. Dat leidt af van de problemen waar ze door eigen wanbeleid in terecht zijn gekomen, en de frustratie in het Midden Oosten zit zo diep dat het nooit moeilijk is een clubje heethoofden op straat te krijgen. De Iraanse en Syrische machthebbers hebben waarschijnlijk niet kunnen vermoeden hoezeer de Denen door de rest van de westerse wereld aan hun lot overgelaten zouden worden. Hier en daar (maar niet in de VS of het VK) publiceerden een paar kranten de gewraakte cartoons, maar de meeste politici putten zich uit in oproepen tot wederzijds begrip. Dat kan nooit kwaad, maar hier staat een kernwaarde van de westerse samenleving ter discussie: de vrijheid van meningsuiting. Die is niet onderhandelbaar. Als de Europese Unie net als in 1989 ten tijde van de Rushdie Affaire meteen krachtdadig had gereageerd en alle westerse kranten de cartoons hadden overgenomen, was het waarschijnlijk snel gedaan geweest met alle opwinding. De Europese bereidheid aan de (maar zeer ten dele oprechte) Arabische verontwaardiging tegemoet te komen, wordt in het Midden Oosten al gauw uitgelegd als zwakte. Er komt een moment dat je pal moet staan voor je overtuiging, anders loop je alleen nog maar achter de feiten aan.