Een kind verdient bescherming

De Rotterdamse wethouder Marianne van den Anker wil gedwongen abortus en gedwongen anticonceptie 'uit de taboesfeer halen' om kindermishandeling te voorkomen.

Foto Bas Cerwinski 04-05-2004, ROTTERDAM. WETHOUDER VAN VEILIGHEID VAN ROTTERDAM, MARIANNE VAN DEN ANKER. FOTO BAS CZERWINSKI Czerwinski, Bas

Marianne van den Anker, wethouder en kandidaat-raadslid voor Leefbaar Rotterdam, zegt het twee keer achter elkaar. 'Ik faal. Ik fáál.' Alles doet zij eraan om kindermishandeling te voorkomen, zegt ze. Verslaafde ouders krijgen strenge begeleiding, ouders 'met een laag intellect' ook. Binnenkort hangen overal in Rotterdam 'waanzinnig indrukwekkende posters' over seksueel misbruik ('Klaas misbruikt zijn dochter').

En toch faalt Van den Anker, vindt ze zelf. Kindermishandeling, seksueel misbruik en geweld komen nog steeds voor. De wethouder schreef deze week dat zij twee oplossingen heeft voor dit probleem. Gedwongen abortus en gedwongen anticonceptie moeten van haar 'uit de taboesfeer worden gehaald'.

Ze heeft het over drie categorieën: Antilliaanse tienermoeders, verslaafden en verstandelijk gehandicapten. Kinderen van deze moeders, zegt Van den Anker, lopen een 'onaanvaardbaar risico' dat ze opgroeien zonder liefde en 'met geweld, verwaarlozing, mishandeling en seksueel misbruik. De uitzonderingen, die er ook zijn, zijn op een paar handen te tellen.'

Wat ze over zich heen heeft gekregen, 'man, het is zo intens.' Op de radio vergeleek iemand haar met Eva Braun, iemand vroeg of ze een Holocaust wilde, een kindermoordenaar is ze genoemd. Ze weet dat het 'never nooit' op de politieke agenda zal komen te staan. Daar ligt het te gevoelig voor, zegt ze aan de telefoon, terwijl ze in de auto zit.

En dat terwijl het haar, zegt Van den Anker, er alleen maar om begonnen is een discussie te starten. 'Een kind is het mooiste dat je kan overkomen. Het verdient bescherming. Ik zie dat sommige ouders keer op keer de fout ingaan. Ze sluiten hun kinderen op in de kelder, misbruiken kinderen, ik heb het verhaal gehoord van een vader die zijn zoontje van zes weken als voetbal gebruikte.'

Dus vindt u dat die kinderen beter niet geboren kunnen worden?

'Abortus moet in het toolkitpakketje van de hulpverlening komen. Zo zie ik het. Het is een uiterst redmiddel. Hulpverleners kunnen de problemen niet aan, omdat de overheid partij kiest voor de ouders en niet voor het kind.'

Door mensen tot abortus te dwingen, grijpt de overheid in de persoonlijke levenssfeer van ouders in.

'Ja. Maar ingrijpen is altijd heftig. Tbs is ook nogal wat, maar dat vinden we wel geaccepteerd. Hetzelfde geldt voor gedwongen psychiatrische opname. Het is beter als vrouwen door intensieve begeleiding er zelf achter komen dat abortus de beste optie is. Dan ligt er geen morele ellende op. Maar ik vind dat als ouders zelf geen verantwoordelijkheid nemen, de overheid dat maar moet doen. In uiterste gevallen moet gedwongen abortus bespreekbaar zijn.'

De overheid kan ouders nu ook de zeggenschap over het kind ontzeggen. Dan kan het toch ook niet meer mishandeld worden?

'Dat kan, maar soms is abortus een uiterste noodzaak. Kinderen zijn soms voor het leven getekend door een traumatische zwangerschap. Waar begint mishandeling, vraag ik me dan af.'

Maar waar gaat uw voorkeur naar uit? Adoptie of abortus?

'In sommige gevallen is abortus de beste optie. Het is geen kindermoord. Ongetwijfeld is het altijd ingrijpend, ik ben ook twee keer zwanger geweest. Maar een vrucht is een klomp cellen. Als een moeder het binnen de wettelijke periode vrijwillig doet, is er niks aan de hand. Dat vinden we allemaal heel normaal.'

Wie moet bepalen of een moeder voor gedwongen abortus in aanmerking komt?

'De rechter. Zo werkt dat in dit land.'

Lastig is dan dat de rechter een oordeel moet geven over iets dat nog niet heeft plaatsgevonden, een mogelijke mishandeling in de toekomst.

'Die zal zich baseren op het oordeel van deskundigen en hulpverleners. Die kunnen voor 95 procent, misschien wel 100 procent, zien of een kind de kans krijgt in liefde op te groeien. Nu is het strafrecht er te laat bij, want ze grijpen pas in als het te laat is. De handen van de hulpverleners jeuken. Ze zeggen: doe wat, want de hele keten is een rammelend zooitje.'

Dat is toch een probleem van de overheid? Of ook van de moeders?

'De hulpverlening wordt overspoeld met zulke complexe gezinnen. Verslaafde vrouwen die vier, vijf keer zwanger worden. Vaders die hun kinderen slaan. Bij de kleine groep compleet gedragsgestoorden zijn gewoon hardere maatregelen nodig.'

U noemt drie categorieën die voor abortus en anticonceptie in aanmerking komen: verslaafden, Antilliaanse moeders en verstandelijk gehandicapten. Waarom hen?

'Omdat bij deze groepen, het zijn allemaal feiten, kindermishandeling, verwaarlozing en misbruik zo vaak voorkomen. Van de Antilliaanse tienermoeders moet ik wel zeggen dat het veel beter gaat. De Antilliaanse gemeenschap werkt beter samen. Er zitten keien van vrouwen bij.'

Waarom schrijft u dan dat er bijna geen positieve uitzonderingen te vinden zijn?

'We hebben in Rotterdam veel Antilliaanse jeugdbendes. Dat zijn jongeren die verkrachtingen plegen, loverboys zijn, straatterreur uitoefenen. Zij komen bijna altijd uit kwestbare milieus waar geen liefde was.'

U wilt embryo's aborteren om te voorkomen dat het later criminele jongeren worden?

'Antilliaanse jongeren die zware misdrijven plegen, hebben zelf ook van alles meegemaakt. l'Histoire se répète. De ellende van hun levensgeschiedenis brengen ze over op anderen.'