Een keuze tussen politiek en Kammerspiel

Wordt het een oude meester of een debutant? Gaat het om politiek of klein menselijk leed? En wordt het alweer een Duitse film? Vanavond worden in Berlijn de Gouden en Zilveren Beren uitgereikt.

Vanaf woensdag gonsde het opeens in de bioscopen rondom de Potsdamer Platz: dit jaar zou de Gouden Beer, de hoofdprijs van het Berlijns Filmfestival, naar een Duitse film gaan. De winnaar was ook al bekend: Requiem van Hans-Christian Schmid. Deze film over duivelsuitdrijving, die met name bij mensen die in een repressief-religieuze omgeving zijn opgegroeid een gevoelige snaar zal raken, werd gisteren als allerlaatste competitiefilm aan pers en publiek getoond.

Requiem misstaat met zijn labiele vrouwelijke hoofdpersoon niet in het rariteitenkabinet van gekken, griezels en andere afwijkende personages op deze Berlinale. Je zou Requiem kunnen zien als een aanklacht tegen antiwetenschappelijk denken en fundamentalistische vroomheid. Maar die insteek wordt door regisseur Schmid juist ontkend.

De spraakmakendste film blijft The Road to Guantanamo van Michael Winterbottom en Mat Whitecross, een treffend J'accuse tegen de manier waarop de Amerikanen in Cuba hun krijgsgevangenen behandelen. The Road to Guantanamo is net zo'n film als twee jaar geleden Michael Moore's Fahrenheit 9/11 in Cannes: een film die vanuit politieke noodzaak al het andere irrelevant maakt. Wat doet het er toe hoe een transseksueel zich voelt in het Denemarken van het flinterdunne En soap? Of de autistische Sigourney Weaver in de feelgood openingsfilm Snow Cake? Wie geeft er dan nog om een zingende Meryl Streep in Robert Altmans A Prairie Home Companion? Het is jammer dat de internationale jury onder voorzitterschap van actrice Charlotte Rampling, waarin verder onder meer de Nederlandse feministische filmmaker Marleen Gorris en de exuberante kunstenaar Matthew Barney zitting hebben, slechts twee acteer-Beren mag uitreiken. Want anders kwam ook Jürgen Vogel nog in aanmerking, die in Die Freie Wille onaangenaam precies een serieverkrachter speelt. En Isabelle Huppert als fanatieke onderzoeksrechter in Claude Chabrols kijk op het corrupte Franse rechtssysteem, L'ivresse du pouvoir. Het was het festival van de kleine, menselijke verhalen, en dan hangt alles van de acteurs af.

Op papier was de programmering van de Berlinale perfect. En mix van films van debutanten en oude meesters, potentiële arthousefavorieten en geoliede producties met sterren in de hoofdrollen, uit nabije en verre filmculturen. In praktijk viel het tegen. Weinig films bleken in staat boven het alledaagse uit te stijgen. Zelden wekten ze de indruk voor filmmaker en publiek echt belangrijk te zijn. Daarom zou het gerechtvaardigd zijn om Michael Winterbottom voor de tweede keer (na het vluchtelingendrama In This World in 2003) een Gouden Beer uit te reiken. Als het aan de Duitse pers ligt, die zijn waardering uitdrukt in de Berlijnse krant Der Tagesspiegel, wint vanavond het bijna documentaire Duitse Kammerspiel Sehnsucht. De internationale pers was alleen onverdeeld tevreden met de veilige country and western-film van Robert Altman.