'De wind is ijskoud op het ogenblik'

Beleggers jutten directies op om meer rendement te maken. Wat betekent dat voor de werknemers?

Schandalig, noemden de vakbonden het, dat Stork 350 miljoen euro aan de aandeelhouders geeft, terwijl de werknemers extra worden aangeslagen voor tekorten bij het pensioenfonds dat eerder geld aan Stork uitkeerde. Deze week, slechts enkele dagen na het protest, maakte Stork bekend de beurs te verlaten om beter zijn strategie te kunnen uitvoeren. Wat merken werknemers van het toegenomen activisme van aandeelhouders? Tim Lakeman, broer van bedrijvenonderzoeker Pieter Lakeman, geeft al 25 jaar advies aan ondernemingsraden. Vijf vragen.

Beleggers pikken minder van bestuurders en grijpen sneller in. Wat merken de ondernemingsraden daar van?

'Wat aandeelhouders willen gebeurt op een veel hoger niveau dan dat van centrale ondernemingsraden. Pas veel later komen de ondernemingsraden de consequenties daarvan op lokaal niveau tegen. Dus ook van beslissingen die door actieve aandeelhouders zijn aangemoedigd. Maar dat heeft meer met het fenomeen van grote multinationals te maken, dan met machtiger beleggers.'

Staat de werknemer buitenspel?

'Het belang van de aandeelhouder prevaleert, die beweging is heel sterk. Besluiten die centraal genomen worden, daar doen werknemers weinig aan. Werknemers raken invloed kwijt.'

Hoe voelen werknemers dat?

'Bedrijven moeten de kostprijzen verlagen om te blijven concurreren met bijvoorbeeld Oost-Europa. Directies worden gesteund door de feiten. Een paar jaar geleden was het taboe voor bestuurders om voor te stellen de arbeidsvoorwaarden te verslechteren. Nu is dat heel gewoon. De wind is ijskoud op het ogenblik. '

En leidt dat tot polarisatie?

'Nee, er groeit wel een wij-tegen-jullie-houding bij bestuurders. Dat je blij mag zijn dat je werk hebt. De omgangsvormen vergroven, fatsoensgrenzen worden vaker overschreden.

Heeft de werknemer helemaal niets meer in te brengen?

'Zo erg is het niet. Er is veel succesvol verzet tegen sommige vormen van flexibilisering, zoals de verandering van werkuren. Bestuurders die dat veranderen, krijgen dat er moeilijk door. Verder merk ik vaak dat beleggers of investeringsmaatschappijen rechtstreeks werknemers benaderen voor zij een overname doen. Zij maken op dat punt een goede indruk.'