De seksloze watervlo wordt overladen met mutaties

Met veel genetisch telwerk aan een watervlo is deze week duidelijk geworden dat seksualiteit echt nuttig is. Zonder seks hopen nadelige mutaties zich vier keer zo snel op als wanneer er wel regelmatig gepaard en gekruist wordt (Science, 17 februari).

Het nut van seks is niet vanzelfsprekend. Het zou zomaar kunnen dat een vrouwtje beter al haar DNA aan het nageslacht kan overdragen, dan het te mixen met dat van een vreemde man. Het bewijs komt nu van de watervlo Daphnia pulex, bekend als visvoer. De geleedpotige heeft een merkwaardige gewoonte om zich niet altijd seksueel voort te planten, maar zich ook te klonen, via een soort maagdelijke geboorte. Soms ontstaat er zelfs een stam die alleen uit klonende individuen bestaat. Biologen van de Universiteit van Indiana vergeleken het DNA van 14 parende stammen en even veel klonende watervlooien met elkaar en vonden in de genen van de kloners relatief veel schadelijke mutaties. Blijkbaar zijn de parende watervlooien die kwijtgeraakt door zich seksueel voort te planten.

Bij de bevruchting (hier afgebeeld op een tekening van J.J. Paschoud) recombineert het DNA van man en vrouw, waarbij nadelige mutaties kunnen verdwijnen. En dat komt precies overeen met de heersende theorie over het nut van seks. De geneticus John Maynard-Smith zei het zo. Stel je voor dat je twee auto's hebt. Van de een is de motor kapot, van de andere de versnellingsbak. Dan kun je het best de motor van de ene auto in de andere zetten: dan heb je er tenminste één die rijdt. (HvS)