Amsterdam begint 's nachts weer te swingen

Het uitgaansleven in de hoofdstad is weer vol nieuwe impulsen, hoort Hester Carvalho. Mede dankzij de nachtburgemeesters

Na een inzinking van enkele jaren klimt het Amsterdamse uitgaansleven er weer bovenop. Begin deze eeuw was het taai: de internationaal befaamde club RoXY was afgebrand en populaire discotheken als iT en Escape werden na invallen door de politie dichtgespijkerd, wegens overmatig drugsgebruik. Door de komst van de euro vond het publiek de drank- en entree-prijzen in het uitgaansleven bovendien te hoog.

Nu is er een nieuwe beweging ontstaan: kleinere initiatieven als The Sugar Club en Bitterzoet of Club 11. Zonder de grandeur van bijvoorbeeld de RoXY met zijn weelderige decors, maar 'back to basics'. Licht, geluid en een dj in een lege ruimte zijn genoeg.

En er is meer veranderd. Wie zich een paar jaar geleden ergerde aan agressieve portiers, kan gerust zijn. Sinds anderhalf jaar is er een portiers-diploma vereist. Een strafblad is verboden. Bovendien zorgen veel clubs tegenwoordig voor een multicultureel team bij de deur, met witte, zwarte, Marokkaanse en vrouwelijke deelnemers.

Een aantal van deze veranderingen is te danken aan de bemoeienis van de nachtburgemeester, een functie die drie jaar geleden in het leven werd geroepen. Bij een openbare verkiezing in 2003 was de Nachtwacht uitverkoren, een achtkoppig team van mensen die allemaal professioneel bij 'de nacht' betrokken zijn. Zoals voormalig RoXY-brein en organisator van clubfeesten dj Joost van Bellen; Maz Weston die in Paradiso de dance programmeert; Dick Koopman die ooit strandclub Solaris opzette en zich nu bezighoudt met Studio-80 (zie kader); en Anne Hemker, die vroeger feesten organiseerde en nu bij het Nederlands Instituut voor Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting (NIROV) werkt.

De nachtburgemeesters hebben zich drie jaar lang beziggehouden met alles wat verband houdt met de nacht: van openingstijden, deurbeleid, aidspreventie, nachtvervoer en horeca-vergunningen tot het welzijn van de Amsterdamse nachtdieren aan toe. Nu leggen ze hun taak neer. Overmorgen wordt in Paradiso, Amsterdam, een nieuwe Nachtburgemeester gekozen.

Tijdens hun nachtburgemeesterschap is van alles veranderd in het Amsterdamse uitgaansleven. 'Het is minder druggy dan een paar jaar geleden', zegt scheidend nachtburgemeester Dick Koopman bijvoorbeeld. 'Drugs gelden niet meer als 'cool'. Ook muzikaal is er een opleving. Je hoort veel trashy rock vermengd met electronica. En het is in de clubs gebruikelijk om behalve een dj, ook een act te laten optreden: electro, rock of wat dan ook.'

Volgens Joost van Bellen zijn verder de prijzen aangepast aan de magere tijden. 'Eind jaren negentig had ik maandelijks de clubavond Speedfreax, daar vroegen we zestig, zeventig gulden entree. Dat kan tegenwoordig niet meer. Mensen betalen het gewoon niet. Ik organiseer nu eens in de maand de avond Rauw, in Club 11. De entree is daar vijftien euro.'

Maz Weston vond de 'vertrutting' van de stad een van de problemen van het vroegere uitgaanscircuit: 'Eerst werd alles gedoogd, en een paar jaar geleden werd 'handhaving' ineens het toverwoord. De regels moesten allemaal strict worden nageleefd: voor openingstijden, drugs, openbare orde en seks.' 'Modeshows met lingerie mochten niet meer', zegt dj Van Bellen, 'want dat had met seks te maken. Paaldansen mocht niet. Een clubje als The Zebra Lounge had een paal waarop gedanst werd, maar de gemeente zag het als 'seks-industrie', en verbood het. Terwijl paaldansen nu is uitgegroeid tot een sport: het nieuwe aerobics. In menige normale huiskamer staat tegenwoordig een danspaal waarop wordt geoefend.'

Anne Hemker wilde de gemeente en de horeca-ondernemers nader tot elkaar brengen. 'Het was belangrijk dat de regels weer wat soepeler werden. Daartoe hebben we geprobeerd de beleidsmakers te laten inzien dat een bloeiend nachtleven economische én culturele voordelen heeft. Het is een humuslaag waarin dingen ontstaan. Veel culturele vernieuwing komt voort uit het nachtleven. Daar wil de gemeente ook graag van profiteren.'

Koopman: 'Daar kan nog veel meer van gemaakt worden.'

Van Bellen: 'Het is nu bijvoorbeeld heel moeilijk om in Amsterdam een lokatie te vinden, sinds de vuurwerkramp in Enschede en sinds 'Volendam' zijn de regels voor vergunningen streng. Als je een nieuw gebouw neerzet, zou je er rekening mee kunnen houden dat er ook leuke dingen moeten plaatshebben.'

Koopman: 'Bouw er een kelder onder. Om auto's te parkeren, maar ook met ruimte voor een club of een bar of iets dergelijks.'

Hemker: 'En denk aan 'meervoudig ruimtegebruik'. Clubs die alleen 's nachts gebruikt worden en overdag leeg staan, is zonde. Discotheken zijn uitstekende lokaties om modeshows te geven of presentaties te houden. Dat mocht nooit. Wij hebben ons daar sterk voor gemaakt. En nu mogen clubs overdag ook open. Het is een begin, al vinden wij dat ze 24 uur open moeten mogen, zodat iedereen zijn eigen tijden kan bepalen.'

In ieder geval zijn de partijen wat naar elkaar toe gegroeid, vindt Koopman. 'De gemeente kijkt niet meer angstig naar dat duistere nachtleven, en horeca-mensen weten waar ze heen moeten stappen om iets voor elkaar te krijgen.' Van Bellen: ,,En we moeten niet alleen naar boven kijken, naar de politiek, maar ook zelf iets beginnen. Alle horeca-ondernemers een schop onder de kont geven - zorg voor leukere dingen, denk aan diversiteit.'

Amsterdam is al een andere stad geworden qua uitgaan, vindt hij: 'Anders dan in de hoogtijdagen van de RoXY en de iT. Daarna klapte alles zo'n beetje in elkaar. En nu is Amsterdam terug, met veel kleine clubs en eigen initiatieven van jonge mensen.' Het uitgaansleven is er bovendien 'multicultureler' op geworden. 'Vroeger had je house, dat was wit. Surinamers en Antillianen zaten in clubs in de Bijlmer, Turken hadden hun Turkse feesten, en Marokkanen waren er ook niet. Nu zie ik op de dansvloer in het centrum een veel gemengdere bevolking.' Onderzoekers zeggen dat het niet wil vlotten met de multiculturele samenleving, zegt Van Bellen, 'maar die kijken nooit 's nachts. In het nachtleven is het al lang zo ver.' Verkiezing Nachtburgemeester van Amsterdam: 20 februari in Paradiso, Amsterdam. Kandidaten zijn onder anderen Aardvarck (dj), Chiel van Zeist (Chiellerie, Hangplek voor Kunstenaars), Dennis Luts (cafe-eigenaar), Fabiola (levend kunstwerk), JJ Simons (nachtbraker), Jack Undercover & Zubrowka (nachtcoryfeeën), Maarten de Zwart (ex-raadslid).