Aangenaam klassiek

Een cd'tje met oerwoudgeluiden houdt gorilla's rustig. Maar klassieke muziek is nog beter.

Frans van der Helm

Om de geest te stimuleren van mensapen in dierentuinen is steeds meer voorhanden. Moesten de dieren vroeger vaak in in geestdodende omstandigheden leven, tegenwoordig worden verveling en frustratie met allerlei soorten middelen aangepakt - en in het ideale geval voorkomen.

Een nieuwe methode is geluidsstimulatie bij gorilla's. Onbedoelde geluidsstimulatie ondervinden de (van zichzelf zwijgzame) dieren volop, van bijvoorbeeld joelende schoolklassen of getik op ramen van hun verblijf door mensen die aandacht willen. Maar is er ook gewenste geluidsstimulatie denkbaar voor deze gevoelige dieren, die wél prettig gevonden wordt en wellicht de ongewenste geluiden kan neutraliseren? Ja.

Klassieke muziek, behalve door sommige mensen ook door verschillende landbouwhuisdieren gewaardeerd, blijkt nu ook op gorilla's een rustgevend en ontspannend effect te hebben. Meer dan zogenaamd ecologisch verantwoord geluid - dat van het leven in Afrikaans regenwoud (Applied Animal Behaviour Science, online januari 2006).

Tot nu toe was de invloed van geluid op onze verwanten nauwelijks onderzocht. Maar Ierse dierpsychologen, van de Universiteit van Belfast onderzochten geluid op zijn merites voor welzijn en evenwichtig gedrag van zes laaglandgorilla's (Gorilla gorilla gorilla) in de dierentuin van Belfast. De oren van alle dieren werden experimenteel blootgesteld aan drie condities.

Een 'ecologisch relevante' omstandigheid werd gecreëerd met door over langere tijd Afrikaanse regenwoudgeluiden af te spelen. Die zijn in principe niet louter rustgevend, maar gekozen werd voor een aangenaam kabbelende mix van achtergrondgeluiden, zonder die van luipaarden, gorilla's of nadrukkelijk alarmerende vogels.

De tweede conditie was die van het afspelen van stemmige en harmonieuze oudere klassieke werken die mensen (afhankelijk van hun smaak) als rustgevend dan wel slaapverwekkend ervaren. De derde aanpak was de controlesituatie; de gebruikelijke omgevingsgeluiden zonder experimentele toevoegingen. In iedere situatie werd het gedrag van de dieren individueel vastgelegd.

Bij beide soorten geluid vertoonden de dieren meer ontspannen gedrag, zoals liggend rusten en kalm zitten. Gedragingen die in verband gebracht worden met stress, zoals onderlinge agressie en abnormale gedragingen met stereotiep herhaalde bewegingen, waren er minder. Vooral repetitief gedrag is bij dierentuindieren een teken van verveling en frustratie.

De aanpak met klassieke muziek gaf relatief meer ontspannen gedrag dat de ecologisch verantwoorde geluidsband. Gorilla's hebben blijkbaar wel een boodschap aan stemmige klank, variatie in volume en wisselende toonaarden. Een mogelijk effect van popmuziek werd in deze studie niet onderzocht. Andere experimenten bij landbouwhuisdieren gaven wel aan dat ook pop de schrikreacties op andere geluiden vermindert, maar schapen waarderen toch vooral klassieke muziek.

In ieder geval: gorilla's hebben liever klassieke muziek liever dan hun van nature geleverde, ecologische verantwoorde geluid.