Zie het water niet alleen als vijand

In het artikel Veilig 'Leven met water' is een gevaarlijke illusie (Opinie & Debat, 28/29 januari) betoogden G.C. Heems en B.L.M. Korthuis dat het recente beleid om water in Nederland de ruimte te geven, maar beter kan worden opgegeven. Volgens hen zijn Nederlanders niet geïnteresseerd in die boodschap en is het gevaarlijk door te gaan in deze richting. Het resulteert alleen in papieren tijgers. Waterbeheerders voeren het beleid op knullige wijze uit.

Helaas spreken Heems en Korthuis zich niet uit over de gevolgen van hun pessimisme. Volgens ons kunnen dat er maar twee zijn. 'Nederlanders, ga verhuizen! Dit kikkerlandje is te gevaarlijk' of 'Laten we weer teruggaan naar het oude, vertrouwde beleid van hogere dijken en grotere gemalen. Alleen dan kunnen we veilig in Nederland wonen.'

Beide conclusies slaan de plank mis. Wij willen in Nederland blijven wonen. In de nieuwe beleidsboodschap 'Nederland leeft met water' zien we betere garanties voor de generaties na ons dan het alleen op technische wijze beteugelen van het water.

Heems en Korthuis maken een denkfout. Zij menen dat de huidige beleidslijn een verschuiving is van 'water als vijand' naar 'water als vriend' en dat 'Nederland leeft met water' nieuw is. Zolang Nederland bestaat hebben Nederlanders geleefd met water. Water is altijd vriend én vijand geweest. Meestal toonde water zich van zijn vriendelijke kant. We vervoerden goederen over water, vestigden er steden en onttrokken er drinkwater aan. Incidenteel liet water ook zijn vijandige gezicht zien. De cholera-epidemieën halverwege de 19de eeuw en de overstromingen in 1953 zijn dieptepunten geweest. Deze haat-liefdeverhouding tussen mens en water is vormend geweest voor onze cultuur, zoals architectuur, landschap en kunst.

Na 1953 hebben we lange tijd geen overstromingen gehad. Ook verbeterde de waterkwaliteit zienderogen. We dachten dat we de waterhuishouding op orde hadden. Het vijandbeeld verdween. Dit ging goed, totdat we in 1993 en 1995 wakker schrokken.

De beleidsrichting 'Nederland leeft met water' is niet het ombuigen van water als vijand naar water als vriend, maar het herstellen van de relaties die we als Nederlanders met water hebben, als vriend én vijand. Het resulteert in een trendbreuk van water steeds meer beknellen naar water de ruimte geven. We proberen minder dan voorheen de natuurkrachten technisch te beteugelen, maar ze beter te begrijpen en te geleiden. Daarbij zijn we het stadium van papieren tijgers allang gepasseerd.

Er zijn vele prachtige projecten gerealiseerd. Zo zijn we zelf actief binnen het Interregproject Pure, waar Nederlanders samen met Engelsen en Zweden werken aan het verbeteren van waterveiligheid, natuur en leefplezier langs stadsranden. Onze ervaring is dat bewoners zich ook echt betrokken voelen, zolang je het proces maar goed inricht.

Die benadering wordt bijvoorbeeld gevolgd ten zuidwesten van de stad Groningen, waar het grootste waterbergingsgebied van Nederland wordt gerealiseerd samen met de ontwikkeling van grootschalige natuur en vergroting van recreatiemogelijkheden. Ook in en rond stedelijk gebied kennen we tientallen inspirerende voorbeelden, zoals de Zandwetering bij Deventer, de nieuwe omgang met regenwater in Nijmegen en de uitwerking van Rotterdam Waterstad 2035. Wie door de wijk de Vliert in 's-Hertogenbosch wandelt, ziet hoe vraagstukken rond water, verkeer en leefkwaliteit gezamenlijk zijn aangepakt.

Onze ervaring is dat je mensen niet geïnteresseerd in water kunt krijgen, als je de aandacht puur fixeert op het vijandelijke gezicht van water. Juist de combinatie van vriend en vijand maakt water boeiend. En het vriendschappelijke gezicht is beter te communiceren, want dat is 365 dagen per jaar zichtbaar. Het vijandelijke gezicht is voor veel mensen nauwelijks meer dan dode statistiek.

Govert D. Geldof is senior consultant bij adviesbureau Tauw in Deventer en Hans van Hilten is projectmanager Pure North Sea bij de provincie Groningen.

www.nrc.nl/opinie:Artikel Heems en Korthuis - Veilig 'Leven met water' is een gevaarlijke illusie