Laat de rede zegevieren bij de Oscars

Als het aan een paar duizend Israëlische activisten en Amerikaanse joden ligt, zou de film Paradise Now van de Palestijns-Nederlandse regisseur Hany Abu-Assad op 5 maart geen Oscar mogen krijgen. De film legitimeert volgens hen zelfmoordterrorisme. Zij die de film met de hoogste eer belonen zouden zelfs medeplichtig zijn aan zelfmoordaanslagen. Een boude beschuldiging, die ongetwijfeld een rol speelt bij de uitverkiezing door de Academy of Motion Picture Arts and Sciences, die de Oscars toekent.

De actie tegen de film is ingezet door Israëlische nabestaanden van slachtoffers van zo'n zelfmoordaanslag. Je kunt je hun felheid natuurlijk voorstellen, maar de argumenten voor hun actie slaan nergens op.

Paradise Now is een speelfilm over twee jonge Palestijnen die een uitzichtloos bestaan leiden in de bezette gebieden en zich daarom makkelijk laten rekruteren door een louche demagoog. Uiteindelijk blaast een van hen zich op, de ander ziet ervan af. Het zijn twee klungels, die eigenlijk niet weten wat ze doen en waarom. “Wat moet ik anders in dit rotbestaan?' zie je ze denken. Je kunt het je ineens voorstellen als je in hun levens bent gestapt. En dat is nu juist de kracht van Abu-Assads film.

Terecht is Paradise Now bekroond met een Golden Globe en een Gouden Kalf. Het is een kunstfilm, die een bijna literair verhaal vertelt. Een gruwelijk verhaal, dat inzicht geeft in de beweegredenen van de gemiddelde zelfmoordterrorist. Net zoals Oliver Hirschbiegels Der Untergang een inkijkje geeft in het paranoïde universum van Hitler en de absurde volgzaamheid van zijn generaals, die zich voor hun kop schieten als hun leider hetzelfde doet. Door Der Untergang wordt je inlevingsvermogen geprikkeld en duik je in een diepere laag van de geschiedenis. Ineens beleef je de oorlog vanuit het kamp van de vijand en besef je hoe de idiotie van de nazi's echt werkte.

En dan is er ook nog Jarhead, dat de sleur van het Amerikaanse leger laat zien in de Eerste Golfoorlog. Die film is geen pleidooi voor gewapende interventie, maar wil laten zien hoe het leven aan het front werkelijk is.

Als Paradise Now om politieke redenen geen Oscar krijgt, kun je geen enkele “politieke' film voor een Oscar inzenden, vooral niet als die uit het “andere kamp' komt.

Het door de actievoerders opgevoerde argument dat een speelfilm over de Saoediërs die zich met gekaapte vliegtuigen in de WTC-torens boorden nooit met een Golden Globe zou zijn bekroond, snijdt evenmin hout. Want velen zouden graag een film over Mohammed Atta en zijn companen willen zien, alleen al om in hun hoofden te kunnen kruipen.

Abu Assad was er al bang voor, zoals hij onlangs in een interview zei: “Mensen reageren vaak heel emotioneel bij politieke films. De rede legt het dan af tegen de emotie.“ Als men probeert te verhinderen dat een bijzondere speelfilm in Hollywood in de prijzen valt, heeft de emotie gewonnen. Dan zijn we niet beter dan zij die in de islamitische wereld te hoop lopen tegen de spotprenten van Mohammed.