De bladen krimpen, de websites groeien

Over vier jaar komt de helft van de omzet van uitgever Reed Elsevier uit digitale abonnementen en diensten. 'Nog 97 procent van de advocaten buiten de Verenigde Staten doet zijn onderzoek op papier.'

Al eenderde van de 7,5 miljard euro omzet verdient Reed Elsevier digitaal aan zijn klanten, zo maakte de Brits-Nederlandse uitgever gisteren bekend bij de publicatie van de jaarcijfers. Het gaat dan bijvoorbeeld om wetenschappelijke tijdschriften, een divisie waar al 40 procent van de klanten helemaal geen papier meer wil ontvangen en alle artikelen uit de database en e-mail haalt. Of om het online aanmelden van juridische stukken voor rechtszaken bij Amerikaanse rechtbanken. Of om het online volgen van verplichte cursussen voor boeren in Nederland om hun 'spuitlicentie' voor bestrijdingsmiddelen te mogen behouden.

'De omschakeling van papier naar digitaal is voor uitgevers zowel een bedreiging als een kans', zegt Gerard van de Aast. 'Je raakt oude omzet kwijt, maar krijgt toegang tot nieuwe klanten en je kan je klanten nieuwe diensten aanbieden.' Van de Aast is de enige Nederlander in de raad van bestuur van Reed Elsevier en verantwoordelijk voor een van de vier divisies, Reed Business, die vakbladen uitgeeft en vakbeurzen organiseert.

Van de Aast geeft een voorbeeld uit de eigen stal: de personeelsadvertenties. Voor de vakbladen kon hij rekenen op de advertenties in de sectoren waar de uitgever actief was, bijvoorbeeld de elektronicasector of de reiswereld. Maar de website totaljobs.co.uk van Reed Business, die in het Verenigd Koninkrijk inmiddels concurrent Monsterboard voorbij is, mikt op alle sectoren. 'Aan de ene kant', zegt Van de Aast, 'raakten we in 2005 bij de vakbladen in het Verenigd Koninkrijk 8 procent omzet kwijt in personeelsadvertenties. Aan de andere kant konden we op de website 40 procent groei realiseren. In totaal kom je dan uit op bijna 10 procent groei. Maar als je alleen bladen hebt, zit je met een probleem.'

Topman Crispin Davis gaf een ander voorbeeld, gisteren tijdens een toelichting op de cijfers. Reed Elsevier biedt niet alleen juristen de documenten en informatie via de database LexisNexis en wetenschappers de artikelen via ScienceDirect, maar inmiddels ook software die ze helpt met hun onderzoek. Davis, van wie één broer rechter en de andere advocaat in Londen is: 'Wetenschappers en juristen vertellen me dat ze nu in een paar uur kunnen doen waar ze vroeger twee weken over deden.'

Volgens Davis zorgt de verschuiving naar het web op twee manieren voor extra omzet: klanten gaan de producten van Reed Elsevier meer gebruiken, en binnen de organisaties van de klanten (wetenschappelijke instituten, bedrijven) krijgen meer mensen toegang tot de producten. Bovendien loopt de rest van de wereld nog achter op de Verenigde Staten. 'Nog 97 procent van de advocaten buiten de VS doet al zijn onderzoek voor een zaak met papieren bronnen.'

De uitgever maakte gisteren een omzetgroei van 7 procent en een stijging van het bedrijfsresultaat van 12 procent bekend. Bovendien gaat de uitgever de komende drie jaar voor 1 miljard dollar (840 miljoen euro) eigen aandelen inkopen. Inclusief het dividend wordt daardoor 70 tot 80 procent van de beschikbare kasstroom aan de aandeelhouders uitgekeerd. Opmerkelijk was dat desondanks de beurskoers van het aandeel gisteren met zo'n 5 procent daalde.

Analisten mopperden vooral op de lage groeiprognoses voor de divisie schoolboeken, waar de groei afgelopen jaar tegenviel en inmiddels een aantal managers vervangen is. Dat moet vooral vanaf 2007 weer leiden tot een groei boven de concerndoelstelling van 5 procent, maar leidt dit jaar nog tot een groei van slechts 2 tot 4 procent.

Het programma om eigen aandelen in te kopen kan ook uitgelegd worden als een gebrek aan goede mogelijkheden om te investeren. Van de Aast bestrijdt dat. Hij heeft nog steeds geld genoeg voor het ontwikkelen van nieuwe internetproducten of nieuwe markten als China en India. 'We hebben een ruime financiële jas', zegt Van de Aast. 'Dus de aandeleninkoop concurreert niet met een investering in China. Het kan beide.'

In China heeft zijn divisie vakbladen afgelopen jaar bijvoorbeeld tien tijdschriften gelanceerd. Onder meer een versie van het eigen Amerikaanse showbizz-vakblad Variety. Geo-cloning noemen ze dat bij de uitgever: het kopiëren van een succesvol concept in een nieuwe geografische markt. 'China is vanuit onze optiek nog een onderontwikkelde markt', zegt Van de Aast. Hij heeft in een jaar honderden nieuwe mensen aangenomen om bladen te maken, maar ook een joint venture gesloten met een bedrijf dat vanuit Peking vakbeurzen organiseert voor de farmaceutische sector. 'De groei in China wordt niet beperkt door de groei van de markt, alleen door de uitvoering.'