Annan dringt aan op einde Guantánamo

De Amerikaanse regering moet haar gevangenis op de marinebasis Guantánamo Bay 'vroeg of laat' sluiten. Dit heeft Kofi Annan, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties (VN) gisteren gezegd.

'Ik denk dat het vroeg of laat nodig zal zijn Guantánamo te sluiten, en ik denk dat het aan de [Amerikaanse] regering is om dit te besluiten, en hopelijk zo snel mogelijk', aldus Annan.

Annan sprak naar aanleiding van de openbaarmaking van een onderzoeksrapport in opdracht van de VN-mensenrechtencommissie. Het rapport, waarvan de inhoud maandag al uitlekte, stelt dat de behandeling van de gevangenen in Guantánamo Bay 'neerkomt op marteling'.

Ook laakt het rapport de juridische status van de ongeveer vijfhonderd vastgezette 'vijandige strijders' in het strafkamp bij de marinebasis in Cuba. 'De Amerikaanse uitvoerende macht is zowel aanklager en rechter als verdediger van de gevangenen.' Een van de onderzoekers, de Brit Nowak, riep de VS op de gevangenen óf 'te laten berechten door een onafhankelijke rechtbank, óf vrij te laten'.

Annan zei het rapport niet op alle punten te steunen, maar stelde ook dat Amerika de gevangenen niet 'voor eeuwig' kan vastzetten.

De Amerikaanse regering verwerpt de conclusies. Het rapport 'staat vol fouten' en de gevangenen zijn 'gevaarlijke terroristen', aldus het Witte Huis. De onderzoekers, stellen de VS, vergaarden bovendien alleen informatie die hun conclusies ondersteunde.

De vijf VN-experts baseerden zich op interviews met ex-gedetineerden, advocaten van gevangenen, rapporten van mensenrechtenorganisaties, nieuwsbronnen en de antwoorden op hun vragen aan de Amerikaanse overheid.

De VS wijzen er op dat de onderzoekers niet op de basis zijn geweest. De rapporteurs verzochten sinds 2002 om een bezoek aan de basis; eind vorig jaar kregen ze toestemming. Dit aanbod werd afgeslagen, omdat het niet mogelijk was met individuele gevangenen te spreken.

Het Internationale Rode Kruis (ICRC) is de enige onafhankelijke organisatie die toegang heeft tot de gevangenen. De rapporten van het ICRC blijven doorgaans vertrouwelijk - alleen in 2004 lekte een studie uit. Daarin werd ook gesproken van marteling.

Het rapport wordt medio maart aan de VN-mensenrechtencommissie gespresenteerd.