Zonder Europa geen Flevosap

Flevoland kreeg afgelopen decennium honderden miljoenen aan Europese subsidies. Als het aan Den Haag ligt, gaat daar het mes in. 'Europa heeft Flevoland dynamiek gegeven.'

Het jachthaventje aan de Hoge Vaart in Biddinghuizen dat dankzij Europese steun kon worden aangelegd. (Foto Sake Elzinga) Biddinghuizen , 15-02-2006 Jachthaven aan de rand van het dorp. Foto: Sake Elzinga Havens scheepvaart recreatie Elzinga, Sake

Ook een dorpshaventje met een capaciteit van zestig, hooguit zeventig bootjes, blijkt over een havenmeester en een havencommissaris te kunnen beschikken. Ze zijn er allebei, deze ochtend. In het witte havenkantoortje van Biddinghuizen draaien ze hun sjekkies, wachtend op de eerste zonnestralen die het voorjaar aankondigen - en daarmee de eerste drukte.

Tom van der Wekker, de havenmeester, en Jaap Busch, de commissaris, praten vol liefde over hun haventje aan de Hoge Vaart die het polderlandschap achter Lelystad doorsnijdt. Ze halen herinneringen op hoe in 1994 de eerste spade in de grond ging, en al in 1995 de eerste scheepjes Biddinghuizen aan deden en voor bedrijvigheid in het dorp zorgden.

'O ja, Brussel heeft er in het begin ook nog een smak geld tegen aan gegooid', herinnert Van der Wekker zich. Wie goed kijkt op het prikbord in het kantoortje met foto's uit het verleden van het haventje, kan 'm net zien: het bord met de mededeling dat de Europese Unie het project meefinanciert. 'Maar ik denk niet dat de jongere mensen hier zich die Europese bijdrage nog herinneren', denkt Van der Wekker. 'Als het om Europese fondsen gaat, onthouden de mensen alleen dat het daarmee binnenkort is afgelopen.'

Van 1994 tot dit jaar vloeiden vanuit Brussel honderden miljoenen euro's naar Flevoland om de achterblijvende economie een handje te helpen. Er werden duizenden banen mee gecreëerd, wegen en havens aangelegd zoals in Biddinghuizen. Het werkloosheid in de provincie ging in de pas lopen met het landelijk gemiddelde. In de periode 1999-2005 groeide de economie in Flevoland harder dan in andere provincies.

De vraag is of dat zo blijft. De Europese fondsen voor Nederland worden gehalveerd. Vandaag spreken Haagse en Brusselse ambtenaren over de verdeling van de gelden over de provincies. 'Stel dat het kabinet in dat gesprek zijn zin krijgt', zeggen Harry Dijksma en Joke van den Brink op het Provinciehuis in Lelystad, 'dan zal van de ongeveer 82 miljoen euro die Flevoland tussen 2000 en 2006 aan regionale fondsen kreeg, hooguit 20 miljoen overblijven voor de periode 2007-2013.'

Dijksma is gedeputeerde voor Europese Zaken, Van den Brink 'programmamanager' Europa. Allebei reageren ze teleurgesteld als ze horen dat verslaggever en fotograaf net een kijkje bij het haventje van Biddinghuizen hebben genomen. Want dat is niet het beeld dat beide bestuurders willen bevorderen. Infrastructurele projecten zoals de aanleg van havens en wegen waren iets van de jaren negentig van de vorige eeuw. Inmiddels heeft Flevoland, met dank aan Europa, de sprong gemaakt de innovatieve technologie.

Vol vuur spreken Dijksma en Van den Brink over de twee grote 'ABN Amro-schepen', 'gemaakt van composieten, zeer special materiaal', die van Flevolandse hellingen rolden en momenteel meedoen aan de Volvo Oceanrace, de grootste ter wereld. De provinciale folder bezingt het Geomatics Business-park van Marknesse als de Silicon Valley van de polder.

'En dat allemaal in een provincie die geen eigen universiteit heeft', zegt Dijksma. Voor hem staat daarom vast dat Flevoland voor dergelijke innovatieve projecten Europees geld nodig blijft hebben. 'Natuurlijk heeft ook de groei van de bevolking in Flevoland meegeholpen aan de economische groei en de dynamiek hier. Maar Europa heeft daar zeker ook een belangrijke rol bij gespeeld.'

Roel Vermeulen is één van de ondernemers die bij hebben gedragen aan die groei. Midden jaren negentig kreeg de fruitteler (appels en peren) 150.000 gulden Europese subsidie en nog eens een lening van 200.000 gulden om 'een vruchtensap van hoogwaardige kwaliteit', Flevosap, te maken. Op zijn bedrijf even buiten Lelystad, midden in de oneindige polder, schenkt hij zijn bezoeker graag een glaasje in. Anno 2006 is Flevosap volgens Vermeulen prominent aanwezig in de meeste supermarkten in Nederland en ook uitgegroeid tot exportartikel.

Vermeulen denkt genuanceerd over het Europese subsidie-instrument. Natuurlijk, voor hem was de Brusselse bijdrage het noodzakelijke 'zetje in de rug'. Voor nieuwe producten en technologie in Flevoland bewijzen de fondsen nog steeds hun waarde. 'Maar inmiddels zijn er ook Europese subsidies gekomen die gewoon niet eerlijk zijn', zegt hij.

Zo profiteren naburige fruittelers van Europese tegemoetkomingen als de prijs van appels onder een afgesproken niveau is gedaald. Die inkomenssteun is er alleen voor boeren die aangesloten zijn bij de Greenery's, regionale coöperaties waar vrije jongens als Vermeulen geen lid van zijn.

Dit soort regelingen bezorgen Vermeulen een slecht humeur en Brussel z'n slechte naam, zegt de ondernemer. 'Laat Europa niet alleen geld geven, maar vooral initiatieven stimuleren, bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat in alle lidstaten dezelfde regels gelden voor producten en diensten. Daarmee help je Europa uiteindelijk veel meer.'