Zieke partner verhoogt de sterftekans

Een bejaarde wiens huwelijkspartner ziek wordt, heeft meer kans om in het daaropvolgende jaar te sterven. Vooral een dementerende echtgenoot verkort het leven.

Dat blijkt uit langdurig onderzoek onder meer dan een half miljoen Amerikaanse echtparen van 65 jaar en ouder. De studie, die vandaag verschijnt in The New England Journal of Medicine is de eerste die de gevolgen van ziekte of dood van een echtgenoot zo uitgebreid in kaart brengt.

Een bejaarde die rouwt om een overleden partner, heeft zelf ook meer kans om dood te gaan. Het risico neemt ongeveer met twintig procent toe, en rouwende mannen hebben er iets meer last van dan vrouwen. Dat is ook al in andere studies gevonden, en eigenlijk is het ook algemeen bekend dat iemand kan sterven 'van verdriet'.

Uit het huidige onderzoek blijkt echter dat de ziekenhuisopname van een huwelijkspartner een grotere slag kan zijn dan zijn dood: de sterftekans van een oudere met een demente echtgenoot neemt met ongeveer een kwart toe. Ook andere psychiatrische ziektes en een gebroken heup hebben veel invloed. Invaliderende aandoeningen zijn dus het schadelijkst voor de gezondheid van de partner.

Een dodelijke ziekte als kanker, waarbij de patiënt wel wordt opgenomen in een ziekenhuis maar verder (tenminste tijdelijk) op de been blijft, had geen invloed op de sterftekans van de partner. Wie alle ziektes tegelijk analyseert, komt daarom op een slechts enkele procenten verhoogd risico voor de echtgenoot.

De Amerikaanse medici vinden daarom dat de overheid er rekening mee moeten houden dat gezondheidsbeleid niet alleen invloed heeft op de zieke zelf. Ook vinden ze dat mantelzorgers goed begeleid moeten worden.

Dat zou vooral nuttig zijn in de eerste maand nadat hun echtgenoot ziek is geworden, schrijven ze. Dan is de sterftekans van de verzorger het hoogst, waarschijnlijk vanwege stress. Na een paar maanden verdwijnt dat eerste nadelige effect, maar in de volgende jaren laten de sterftecijfers zien dat de last op de schouders van de echtgenoten weer toeneemt. Dan begint het gebrek aan sociale ondersteuning mogelijk zijn tol te eisen. Gedacht wordt dat de verzorger slechter eet wanneer de partner ziek is, meer alcohol drinkt, of vaker ongelukken krijgt. Andere onderzoekers denken dat het immuunsysteem achteruit gaat.

In Nederlands onderzoek bleek in 1998 dat bij echtgenoten wier partner een beroerte kreeg, vooral emotionele stress een rol speelde.