Universiteiten zien af van naam Debye

De Universiteiten van Utrecht en Maastricht willen hun naam niet langer verbonden zien aan die van de Nederlandse Nobelprijswinnaar Peter Debye. Dit hebben de colleges van bestuur vanmorgen bekendgemaakt.

De universiteiten reageren hiermee op belastende gegevens over Debye, die wetenschapshistoricus Sype Rispens onlangs in zijn boek Einstein in Nederland naar buiten bracht. Debye blijkt eind 1938 als voorzitter van de Duitse Physikalische Gesellschaft niet-arische leden te hebben verzocht uit te treden, een brief die hij eindigde met 'Heil Hitler!'

Nadat hij als directeur van het Kaiser Wilhelm-instituut in Berlijn met verlof was gestuurd (omdat hij de Duitse nationaliteit niet wilde aannemen) vertrok Debye in januari 1940 naar Amerika. Zomer 1941 liet hij vanuit Ithaca (New York) de Duitse autoriteiten per telegram weten 'te allen tijde' te willen terugkeren om de leiding van zijn Berlijnse instituut weer op zich te nemen.

Het NIOD, dat op verzoek van de universiteiten onderzoek deed, acht de bronnen betrouwbaar waarop Rispens zich baseerde. Overigens waren die bronnen in wetenschapshistorische kring bekend.

Het instituut vindt het nog wel te vroeg om een totaalbeeld van de Debye in Nazi-Duitsland te schetsen. Niettemin menen de universiteiten van Maastricht en Utrecht dat de naam Debye niet langer een 'voorbeeldfunctie' kan vervullen. Het Utrechtse Debye-instituut en de Maastrichtse Peter Debye Prijs moeten op zoek naar een nieuwe naam. Tegelijk hebben ze opdracht gegeven tot het schrijven van een Debye-monografie.