Taal begint na zenuwrijping

Bij jonge kinderen valt de rijping van de zenuwverbindingen in hersendelen voor taal samen met de eerste spurt in hun woordenschat: op de leeftijd tussen anderhalf en twee jaar oud. Dit blijkt uit een omvangrijk Spaans MRI-onderzoek onder 100 kinderen tussen 0 en 3 jaar, dat deze week gepubliceerd is in het wetenschappelijke tijdschrift Neurology (14 februari).

Bij pasgeboren kinderen zijn de uitlopers waarmee de zenuwcellen onderling elektrisch contact hebben nog niet voorzien van de isolatielaag van myeline, waardoor deze contacten nog niet optimaal functioneren. In het onderzoek werd gekeken naar de 'myelinisatiegraad' in twee belangrijke netwerken van hersengebieden: die voor de beweging (sensorimotorische cortex) en die voor taal, vooral gelegen in de frontale en temporale cortex (onder meer de gebieden van Broca en Wernicke).

De Spaanse onderzoekers, onder leiding van de neuroloog Jesus Pujol van de Universiteit van Barcelona, vonden dat de hersengebieden verantwoordelijk voor beweging bij de helft van de kinderen al een volwassen myelinisatiegraad hadden met zes maanden (90% haalt die rijping met acht maanden). Bij de taalgebieden wordt die 50%-grens pas gehaald bij kinderen van 18 maanden (90% bezit die rijping met 35 maanden). De neurologen noemen het opvallend dat de verschillende hersengebieden voor taal vrijwel gelijk opgaan in de rijping van de zenuwverbindingen. Bij een deel van de onderzochte kinderen werd (met behulp van de ouders) ook gekeken naar de omvang van de woordenschat. De mate van myelinisatie bleek 42% van de variatie in die woordenschat te verklaren, een duidelijke aanwijzing voor het belang van de zenuwrijping, al is natuurlijk ook duidelijk dat de zenuwrijping maar één van de vele factoren is in de taalvorming bij kinderen.

Het onderzoek is een stap vooruit in het onderzoek naar hersenontwikkeling, alleen al omdat grootschalige MRI-onderzoeken onder kinderen zeldzaam zijn. Voor een goed resultaat moeten personen in de scanner lang stilliggen en voor een wetenschappelijk onderzoek geldt verdoving van kinderen als onethisch. Pujol heeft dat probleem omzeild door gebruik te maken van kinderen die om medische redenen toch al verdoofd in de scanner moesten.

Filmpje hersenrijping: www.nrc.nl