Slikken voor niks

Miljoenen oudere vrouwen slikken wereldwijd calcium en vitamine D om hun botten sterk te houden. Dat is waarschijnlijk zinloos.

Calcium en vitamine D, bedoeld om botten te versterken, verminderen het aantal botbreuken niet. Wel neemt het aantal nierstenen duidelijk toe bij vrouwen die zichzelf denken te beschermen met calcium- en vitamine-D-pillen.

De nutteloosheid en de vervelende bijwerking van de calcium- en vitamine-D-combinatie staat beschreven in vandaag gepubliceerd onderzoek in het medisch wetenschappelijke tijdschrift The New England Joural of Medicine. Het was een onderzoek onder ruim 36.000 vrouwen die hun menopauze achter de rug hadden, 50 tot 80 jaar oud. De helft van hen kreeg een neppil (placebo), de andere helft kreeg pillen met een dagelijkse dosis van 1000 milligram calcium en 400 IU (10 microgram) vitamine D. Dat zijn ook de aanbevolen hoeveelheden per dag in Nederland voor 50- tot 70-jarigen. Nederlandse zeventigplussers zouden 12,5 tot 15 microgram vitamine D moeten nemen.

Vitamine D krijgen we beperkt via de voeding binnen, maar onze huid maakt het ook na blootstelling aan zonlicht. Een kwartiertje per dag met bloot hoofd en blote armen volstaat, maar sommige ouderen komen niet zo vaak meer buiten én hun huid maakt de vitamine niet meer zo makkelijk.

Calcium is belangrijk voor de opbouw van botten, maar zonder vitamine D wordt de calcium in ieder geval ongebruikt in de urine geloosd. De drogist en apotheek hebben de combinatiepillen te koop.

Eerder onderzoek naar het nut van calcium en vitamine D voor de preventie van botbreuken liet soms wat minder botbreuken zien; andere keren was er geen effect. Dat schrijven de onderzoekers en een commentator in The New England. Maar de website met voorlichting over ziekten en geneesmiddelen van Service Apotheek, een keten waar inmiddels meer dan 200 Nederlandse apotheken bij zijn aangesloten, houdt het er op dat u door het slikken van calcium en vitamine D 'minder kans op botbreuken' loopt. Kennelijk is daar selectief gelezen.

De ruim 36.000 vrouwen die aan het nieuwe onderzoek meededen, moesten de pillen zeven jaar slikken. De onderzoekers hielden bij hoe het hun botdichtheid verging en hoe vaak ze een heup, pols, arm, been of ander bot braken.

De vrouwen deden mee aan het inmiddels beroemde Women's Health Initiative onderzoek, waaruit ook overduidelijk bleek dat hormonen voor de overgang schadelijker dan nuttig zijn en dat - vorige week bekend geworden - de let-op-vet-diëten die rond 1990 werden gepropageerd niet gezond zijn.

Het voordeel van dit langdurige onderzoek is dat het in de echte bevolking gebeurt. Dan blijkt dat zelfs in een onderzoeksetting de therapietrouw aan de calcium-vitaminepillen niet bijster groot was. Het onderzoek geeft de ontrouwen gelijk. Meer dan 5.000 goed gevoede oude vrouwen moeten een jaar lang trouw de pillen slikken om per jaar één heupfractuur te voorkomen. Een pillenslikster loopt dus een goede kans om nooit enig effect te zien van jaren pillen slikken. Dat stimuleert niet.

Wim Köhler