Rozen groeien slecht bij Schiphol

Acht kaskwekers bij Schiphol zeggen dat hun planten slecht groeien op regenwater dat door vliegtuigen is vervuild.Op grondwater doen hun planten het wel goed.

Waren de sloten op Schiphol vervuild? Heeft het hoogheemraadschap van Rijnland de luchthaven vorige week aangepakt, omdat er te hoge concentraties antivries in de sloten was aangetroffen? Breek de bloemenkwekers de bek niet open.

Acht kaskwekers in de directe omgeving van Schiphol zeggen dat ze al jaren zwaar lijden onder de luchtvervuiling. In totaal hebben ze zo'n veertig miljoen euro schade geleden als gevolg van slecht verbrande kerosine uit opstijgende vliegtuigen, zeggen ze. De schadelijke stoffen komen in het water terecht dat zij tot voor kort gebruikten om er hun rozen, kaapse viooltjes, gerbera's en orchideeën mee te besproeien.

De kwekers durven niet met hun naam in de krant uit angst dat ze met hun verhaal de reputatie van hun producten beschadigen. Een van de weinigen die z'n naam wel noemt is Jan Offerman uit De Kwakel. Hij is enkele jaren geleden noodgedwongen gestopt. 'Ik zit nu op een houtje te bijten', zegt de voormalige rozenkweker. 'Ik ben uit op eerherstel en schadevergoeding. We vechten door tot we genoegdoening hebben.'

Heel lang hebben de kwekers uit Aalsmeer, Rijsenhout, Uithoorn en Kudelstaart zich geschaamd voor de relatief grote uitval in hun producten. Een kweker van potorchideeën was gewend 30 tot 35 procent van zijn planten weg te gooien. 'Ik zat in een diep dal', zegt hij. 'De planten van de collega's hadden meer scheuten en takken.' Op de veiling stond hun product als 'matig' te boek. Een van de kwekers is er overspannen van geweest. 'Ik wist het gewoon niet meer.' De kwekers werden niet geloofd als zij op avondjes begonnen over milieuschade, ze gingen twijfelen aan hun eigen vakmanschap.

Tot aan de lange droge zomer van 2003. Aan het einde van die zomer begon het te regenen. In bassins verzamelden de kwekers zoals gebruikelijk de eerste stroom regenwater, de zogenoemde first flush die doorgaans de meeste schadelijke stoffen bevat, bijvoorbeeld afkomstig van atmosferische depositie en resten van gewasbeschermingsmiddelen die tegen de daken van de kassen zijn gecondenseerd. Toen de kwekers met dat water vervolgens hun planten besproeiden, ontstond een enorme schade aan de planten. 'Het leek wel of ze verbrandden', aldus een kweker.

Sindsdien gebruiken de kwekers geen regenwater meer. Ze pompen grondwater op. Daarmee geven zij hun planten water, en ook de bevloeiingsmatten en de trays, plastic kisten waar de planten in worden gezet. En het werkt. De verliezen dalen. 'We zaten op veertig procent uitval', zegt een kweker van kaapse violen. 'Nu zitten we op drie tot vijf procent.'

De kwekers weten zeker dat de vervuiling van het water de oorzaak is. Ze hebben tuinkers gekweekt op verschillende locaties, met en zonder regenwater. Hoe minder regenwater, des te beter de groei. 'De opgevangen concentraties liggen boven de interventiewaarden. Het hoogheemraadschap had moeten ingrijpen', stelt Offerman. Het hoogheemraadschap stelt dat er onvoldoende meetgegevens beschikbaar zijn.

Moeilijker is het een verband te leggen tussen de vervuiling van het water en de opstijgende vliegtuigen van Schiphol. Er zijn onderzoekers die de aangetroffen stoffen hebben omschreven als resten van 'lak- en poetsmiddelen'. De kwekers zeggen beter te weten. Uit onderzoek dat zij zelf hebben laten verrichten, zou blijken dat de stoffen alleen maar afkomstig kunnen zijn van kerosine: koolwaterstoffen en zware metalen zoals arseen, cadmium, chroom, lood en kwik. 'Het zijn allemaal additieven van kerosine', zegt een kweker.

Het RIZA, een adviesdienst van Rijkswaterstaat, heeft juist een studie afgerond naar de waterkwaliteit ter plaatse, maar wil over de resultaten nog niets zeggen. Lucas Reijnders, hoogleraar milieukunde aan de Universiteit van Amsterdam, twijfelt over de herkomst van de stoffen. 'Dat de schade niet aan het vakmanschap van de kwekers ligt, is vrij zeker. Anders was hun overstap naar grondwater niet zo succesvol geweest. Maar het kan ook iets te maken hebben met een optelsom van schadelijke effecten, zoals van herbiciden die veel worden gebruikt in de akkerbouw en van trichloorazijnzuur.'

Voor rozenkweker Offerman kwam de ontdekking te laat. Van plantkundigen kreeg hij na onderzoek te horen dat hij zijn totale groeicyclus van zes jaar zou moeten vervangen om de bloemen schoon te kunnen laten bloeien met grondwater. Offerman kon die investering niet meer opbrengen. Andere kwekers vertellen vergelijkbare verhalen. 'We moeten nu uit een diep dal komen', zegt de een. 'Al mijn bezittingen zijn verhypotheekt', zegt een ander.

Schiphol zegt de klachten te kennen, maar wil eerst de resultaten van het RIZA-onderzoek afwachten, 'alvorens om de tafel te gaan zitten'.