Magnetron baart bolbliksem

Een bolbliksem is kunstmatig opgewekt in een magnetron in een laboratorium aan de universiteit van Tel Aviv. De zwevende vuurbol lijkt in veel opzichten op het natuurlijke fenomeen en helpt de wetenschappers daarom het beter te begrijpen. De onderzoekers schreven er eerder deze maand over in het vakblad Physical Review Letters.

Bolbliksems, al genoemd in de oudheid, kunnen tientallen seconden in de lucht zweven, alvorens in het niets te verdwijnen, soms met een explosie.

Opmerkelijk is ook hun soms gerapporteerde vermogen om door glas heen te bewegen zonder het te beschadigen. Een sluitende verklaring van het exotische verschijnsel is er nog niet, hoewel er aan theorieën geen gebrek is, van zeer wilde, waarin kernfusie of exotische centimetergrote atomen figureren, tot meer alledaagse theorieën.

De onderzoekers van de universiteit van Tel Aviv stuitten bij toeval op de bolbliksem. Ze werkten eigenlijk aan een 'microgolven-boor', waarbij ze een paar honderd watt microgolfstraling concentreerden op een paar vierkante millimeter steen of metaal, dat daardoor plaatselijk smelt. Bij het terugtrekken van de microgolvenboor, zo viel de onderzoekers op, wordt een druppel gesmolten materiaal meegetrokken, die zich vaak ontpopt tot een zwevende, schijnbaar vloeibare vuurbol met een diameter van enkele centimeters.

Dat deed sterk denken aan de natuurlijke bolbliksem. Een recente, gangbare theorie stelt dat bolbliksems bestaan uit netwerken van ragfijne, gloeiende draden van silicium- en siliciumoxide, ontstaan bij het smelten van zand bij een blikseminslag. Het ontstaan van de Israëlische modelbolbliksem uit een lokale gesmolten 'hotspot' sluit hierbij goed aan.