Klucht rond Cheney speelt Rice in de kaart

Het incident waarbij Dick Cheney afgelopen weekeinde een medejager verwondde is nu al dagen het belangrijkste nieuws in de VS. De vice-president reageert eigengereid.

De verwachting was dat het nieuws zou worden beheerst door een rapport van het Amerikaanse Congres over de orkaan Katrina. Maar tot irritatie van Republikeinse partijgenoten slaagde Dick Cheney er gisteren in voor de derde opeenvolgende dag de aandacht te vestigen op zijn jachtpartij van afgelopen weekeinde. Toen verwondde de Amerikaanse vice-president per ongeluk een bevriende jager.

De gang van zaken toont aan dat de 65-jarige Cheney, die aan zijn laatste jaren in de politiek bezig is, een autonome positie in het Witte Huis heeft verworven. Wat zijn adviseurs, of die van de president, ook zeggen - Cheney doet wat hij zelf wil.

De nieuwste aflevering in de klucht kwam gisteren aan het eind van de middag (vannacht Nederlandse tijd), toen de vice-president, na vier dagen zwijgen, een interview over het ongeluk gaf. Hij deed dit op de regeringsvriendelijke televisiezender Fox News. Geëmotioneerd verklaarde Cheney dat hij verantwoordelijk is voor de schoten in de nek, schouder en borst die zaterdag tijdens een jachtpartij in Texas werden toegebracht aan de 78-jarige advocaat Harry Whittington. Cheney raakte de advocaat abusievelijk toen hij het vuur op een vogel opende.

'Het was een van de beroerdste dagen van mijn leven', zei Cheney. Het slachtoffer werd opgenomen in de intensive care, kreeg na het weekeinde een hartaanval, maar herstelt volgens de laatste berichten voorspoedig. Het interview op Fox was een reactie op groeiend ongenoegen in Washington over de manier waarop Cheney de zaak dit weekeinde en daarna afdeed.

Het incident is al dagen onderwerp van spot in de late-nightshows. Maar ook bleef onduidelijk waarom Cheney met de standaard had gebroken dat het Witte Huis een ongeval van de president of vice-president onmiddellijk bekendmaakt. Cheney liet het nieuws pas zondagmiddag, bijna een dag later, via een regionale krant in Texas verspreiden.

Veelbetekenend wees Scott McClellan, de woordvoerder van president George W. Bush, er na het weekeinde op dat, als het hem ligt, dergelijk nieuws meteen bekend wordt. En Marlin Fitzwater, woordvoerder tijdens het presidentschap van vader Bush, zei 'ontsteld' te zijn over Cheney's optreden - Fitzwater is de zoveelste medewerker van vader Bush die afgeeft op Cheney.

Zelf bleef de vice-president er gisteren bij dat hij er verstandig aan deed het nieuws niet eerder prijs te geven. Snelle berichten zijn altijd onjuist, je kan beter even wachten, zei hij. De vice-president staat bekend om zijn dédain voor de media.

Maar uit verscheidene berichten van diezelfde media is gebleken dat medewerkers van het Witte Huis, die zaterdagavond al een persbericht hadden voorbereid, op een laat moment besloten dit bericht niet naar buiten te brengen. De reden was dat Cheney van plan was pas zondagmorgen een verklaring bij de lokale politie af te leggen, zo is vanuit het Witte Huis bevestigd.

Het voedt speculaties over drankgebruik. De eigenaar van de ranch waar het incident zich afspeelde verklaarde zondag dat geen van de jagers had gedronken. Gisteren zei Cheney dat hij tijdens de lunch, uren voordat hij zijn vriend aanschoot, één biertje had gedronken. Een commentator van tv-zender CBS signaleerde na het interview dat 'de speculatie nog wel even zal doorgaan'.

Cheney werd ook bekritiseerd door zijn keuze voor Fox. 'Ze leren het nooit', zei het Republikeinse Congreslid Christopher Shays. Nu hij toch veel te laat was, had hij beter de hele pers onder ogen kunnen komen, zei Shays. Anders blijven de media graven. Maar Cheney geeft nog hoogst zelden persconferenties. De spaarzame interviews die hij nog geeft gaan bijna zonder uitzondering naar conservatieve radiomakers - Rush Limbaugh is zijn favoriet.

Waarnemers wijzen erop dat de kwestie waarschijnlijk twee effecten zal hebben. Het eigengereide optreden van Cheney zal de president aangerekend worden, zeggen ze. Bush heeft de vice-president toegestaan een aparte machtsstructuur in het Witte Huis op te bouwen en wordt nu geconfronteerdmet het gevolg: een vice-president die regels en adviezen desgewenst in de wind slaat.

Aan de andere kant draagt ook deze kwestie bij aan de al langer spelende openbare afbladdering van Cheney. Dit geeft Bush de ruimte de vice-president op afstand te houden bij gevoelige beslissingen over Iran en Hamas die eraan komen. In die dossiers vertegenwoordigt Cheney de harde lijn terwijl minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice een meer gematigde benadering voorstaat. 'Deze hele toestand is vooral goed nieuws voor Condi Rice', zei David Gergen, oud-adviseur van vier presidenten, gisteren na Cheney's interview.