'Berging van VOC-schip verkeerd afgehandeld'

Volgens SP-Tweede Kamerlid Arda Gerkens is de berging van het VOC-schip De Rooswijk verkeerd afgehandeld. Dat maakt ze op uit de antwoorden van staatssecretaris Wijn (Financiën) op kamervragen.

Het schip, dat in 1740 voor de kust van Engeland verging met aan boord onder meer 1000 staven zilver en 36.000 zilveren munten, is eind vorig jaar ontdekt en voor een klein deel opgegraven. De berging is uitgevoerd door een commerciële berger en een Britse onderwaterarcheologe, die driekwart van de opbrengst krijgen. Voor de Nederlandse staat, die een contract heeft met de berger, resteert een kwart. Het ministerie van Financiën benadrukte bij de bekendmaking van de vondst dat op deze manier Nederlands cultureel erfgoed was veiliggesteld en dat de vondsten in musea terechtkomen.

Gerkens wilde daarom weten in hoeverre het ministerie van OCW bij de zaak betrokken is geweest en of vooraf VOC-specialisten zijn geraadpleegd. Ze vroeg zich verder af of de commerciële berging niet in strijd is met internationale verdragen als de UNESCO Convention on the Protection of the Underwater Cultural Heritage 2001.

Wijn antwoordde, mede namens zijn collega's van OCW en Buitenlandse Zaken, dat de drie ministeries samen verantwoordelijk zijn voor buitenlandse archeologische vindplaatsen van historische Nederlandse schepen. In een interdepartementale commissie is dan ook gesproken over de berging van De Rooswijk. Door een verschil van interpretatie, meldde Wijn, heeft geen afstemming plaats kunnen vinden. De berging van het VOC-schip is vervolgens door Financiën geïnterpreteerd als een noodzakelijke archeologische opgraving.

Gerkens, die zich er over verbaast dat Wijn en niet staatssecretaris voor Cultuur Medy van der Laan de vragen beantwoordde, concludeerde hieruit dat 'het zaakje stinkt'. Verder vroeg ze zich af hoe Financiën een archeologische opgraving als noodzakelijk kan beschouwen. Dat leek haar een taak van OCW en archeologen.

Wijn zei verder dat een berging door een commerciële berger niet in strijd hoeft te zijn met de UNESCO Conventie. In de overeenkomst staat echter uitdrukkelijk dat cultureel erfgoed onderwater niet verhandeld of verkocht mag worden. De berger van De Rooswijk is naar verluidt van plan enkele zilverstaven in Chicago te laten veilen.

Gerkens heeft aangekondigd vervolgvragen te stellen.