“Nooit gekaapt toestel neerhalen'

De Duitse luchtmacht mag een gekaapt vliegtuig niet uit de lucht schieten om op de grond mensenlevens te sparen. Tot dat oordeel kwam vanochtend het Constitutionele Hof in Karlsruhe. De overheid mag het ene leven niet tegen het andere afwegen en het leger mag niet overgaan tot gevechtshandelingen in het binnenland.

Politici van de liberale FDP en enkele piloten hadden een zaak aanhangig gemaakt tegen een wet die de Duitse minister van Defensie als uiterste middel het recht geeft om een gekaapt passagiersvliegtuig, waarmee terroristen een aanslag willen plegen, neer te laten schieten. De wet was het antwoord van de regering-Schröder op de aanslagen van 11 september 2001. In januari 2003 ontvreemdde een geestelijk gestoorde man bovendien een vliegtuig in Frankfurt om vervolgens met onduidelijke bedoelingen boven het zakendistrict te cirkelen. Het voorval liep met een sisser af, maar illustreerde dat autoriteiten in zo'n situatie weinig kunnen uitrichten.

De regelgeving was van meet af aan omstreden. Toenmalig minister van Defensie Peter Struck (SPD) stelde dat hij, mocht hij ooit van de mogelijkheid gebruik moeten maken, zou aftreden. Toenmalig minister van Binnenlandse Zaken, Otto Schily (SPD), verdedigde de wet door erop te wijzen dat waarschijnlijk nooit iemand van de optie gebruik zou kunnen maken. Het moet onomstotelijk vast staan dat de passagiers in het vliegtuig verloren zijn.

Het Hof wees er vanochtend op dat de overheid gehouden is aan de constitutionele garantie van het recht op leven en de menselijke waardigheid. Bovendien verbiedt de grondwet de inzet van het leger in het binnenland. De Bundeswehr mag in het binnenland alleen assisteren bij de bestrijding van catastrofes, maar geen gevechtshandelingen verrichten. Binnenlandse veiligheid is een taak voor de politie. Het verbod op binnenlandse gevechtshandelingen gaat terug op de tijd na de Tweede Wereldoorlog.

De CDU wil de bevoegdheden van het leger uitbreiden, opdat soldaten kunnen assisteren bij de beveiliging van het WK voetbal, deze zomer. De SPD is daartegen. De uitspraak van het Hof onderstreept dat daartoe de grondwet gewijzigd moet worden. De huidige coalitie van CDU en SPD wilde de uitspraak van het Hof afwachten, alvorens de discussie over een grondwetswijziging te openen.