Een Druzische bruid in een dor niemandsland

Een vrouw zit in een witte bruidsjurk op een stoeltje in een droog, weids landschap. Het is een beeld waarvan de absurditeit niet verdampt als je weet waar ze zit en waarom ze daar zit. De bruid wil trouwen, maar zij bevindt zich op de Golanhoogvlakte en daar is voor trouwen, sinds het gebied in 1967 door Israël werd bezet, soms meer nodig dan een jurk en een man. Ze is de Israëlische douane al gepasseerd, dus ze zit eigenlijk in niemandsland. Ze moet daar lang wachten, want van de Syriërs mag ze de grens niet over omdat de Israëliërs een stempel in haar paspoort hebben gezet en Syriërs geen mensen toelaten met Israëlische stempels in hun paspoort. Enzovoort.

Achter het prikkeldraad aan Syrische kant staat de bruidegom, een man de ze nog nooit gezien heeft. Als zij de grens oversteekt, kan ze niet meer terug. Ze zal haar familie nooit meer kunnen zien.

Die familie is belangrijk in de film van de Israëlische regisseur Eran Riklis. Vader, broers, zusters spelen allemaal een andere rol in deze Druzische gemeenschap. De vader ijvert voor hereniging van de Golan met Syrië. Een broer emigreerde naar Rusland. Een nichtje is verliefd op de zoon van een collaborateur met Israël. Haar moeder (gespeeld door de in films uit het Midden-Oosten alomtegenwoordige Hiam Abbass) mag van haar man niet gaan studeren.

Riklis, die het scenario samen met een Palestijnse journaliste schreef, weet er toch een komedie van te maken, ook door minder gewichtige zaken belangrijk te maken. De vrouw van de naar Rusland geëmigreerde zoon kan volgens de verzamelde Druzische moekes bijvoorbeeld geen tomaten snijden. “Maar ze is wel dokter“, zegt de schoonmoeder.

De bruiloft zet alle verhoudingen binnen de familie op scherp. Het is bovendien een gegeven waar kijkers van bijna elk geloof en afkomst het belang van kunnen navoelen. Dat hebben we dan maar vast gemeen. Hany Abu-Assad maakte eerder de film Rana's Wedding, waarin een bruiloft voor eenzelfde doel werd gebruikt (de bruid werd gespeeld door dezelfde actrice als in The Syrian Bride).

Riklis baseerde zijn film op een waar gebeurde geschiedenis, waarvan hij tijdens het maken van een documentaire op de Golan hoorde. Er is nu een respectabel rijtje persoonlijk-politieke speelfilms van Israëliërs en Palestijnen over de conflicten in het Midden-Oosten, waaronder Abu-Assads Paradise Now, Elia Suleimans Divine Intervention, Amos Gitaj's Free Zone. Ze tonen allemaal checkpoints en grensovergangen. Het went nooit.

The Syrian Bride. Regie: Eran Riklis. Met: Clara Khoury, Hiam Abbass, Makram Khoury. In: Filmmuseum, Amsterdam.