De mannenidylle verbleekt bij hun gezinsleven

Een van de mooiste scènes uit Brokeback Mountain speelt zich niet af op de berg uit de titel, maar op een vergelijkbare waarvan de naam niet gegeven wordt. In ieder geval is het net zo'n ruig en schoon landschap als dat van de benoemde berg, alleen staat Jack Twist er nu niet meer in, maar ervoor, alsof het landschap een decor is geworden. Hij hoort er niet meer bij. Regisseur Ang Lee filmt het bijna alsof de scène in de studio is opgenomen in plaats van op locatie. De bergen, de dennen, de snelstromende rivier lijken op een achtergronddoek geprojecteerd. Twist kan er alleen nog naar kijken, hij kan er niet meer in.

Brokeback Mountain is een film die voor de uitbreng in de Nederlandse bioscopen om twee redenen al veel in het nieuws is geweest: de film is genomineerd voor acht Oscars en de film is een “homoseksuele cowboyfilm'. De verwachtingen die de nominaties afdwingen, worden door de film ingelost. Beste film, beste regisseur, beste cinematografie, beste scenario, beste mannelijk hoofdrol, beste mannelijke bijrol, beste vrouwelijke bijrol, beste muziek, het is allemaal van bevredigende kwaliteit. De verwachtingen die het andere etiket wekt worden niet helemaal ingelost. De dieren die in deze film gehoed worden zijn om te beginnen geen koeien maar schapen, en de film speelt zich wel in het verleden af maar gaat naar 1963, veel minder ver terug dan de meeste westerns. Wie verwacht dat in Brokeback Mountain de homoseksuele subtekst die velen in het genre vermoed hebben, opeens op de voorgrond treedt, komt bedrogen uit. Shane en Butch Cassidy liggen niet opeens in het gras te rollebollen of trekken in plaats van hun pistool hun pik. Voor zulke camp is Brokeback Mountain ook veel te serieus. Deze film is een nobele film, en dat zal ook wel aan het grote aantal nominaties hebben bijgedragen. Het lijkt soms wel of Brokeback Mountain voor homo's doet wat Children of a Lesser God deed voor doven of My Left Foot voor gehandicapten.

Dat klinkt een beetje geborneerd, en dat is het waarschijnlijk ook, want films waarin de liefde tussen twee mannen openlijk beleden wordt zijn nog steeds zo goed als afwezig in de mainstream.

Brokeback Mountain gaat over twee straatarme, niet erg snuggere jongens die in de zomer van 1963 samen schapen hoeden op deze berg in Wyoming. Op een nacht drijven whisky en kou hen naar elkaar toe, en ruw, vlug, verlegen, bedrijven ze de liefde. Het is bijna alsof ze het met een dier doen. Maar hun samenzijn op de berg wordt toch een idylle, al durven ze niet aan elkaar toe te geven waarom. “I ain't no queer“, zeggen ze tegen elkaar, en dat is dat.

Na de zomer doen de mannen wat ze denken wat er van hen verwacht wordt; ze trouwen, ze krijgen kinderen. Elkaar zien ze eens in de zoveel tijd tijdens een weekje vissen of jagen. De een hoopt telkens weer dat ze samen een leven gaan opbouwen, maar de ander blijft dat niet durven.

Ang Lee betoonde zich al meester in een groot aantal genres, van de literatuurverfilming (Sense and Sensibility), de martial arts-film (Crouching Tiger, Hidden Dragon),het superheldenepos (The Hulk). In Brokeback Mountain, een voor zijn doen een kleine film met een bescheiden budget, heeft Lee vooral oog voor de tragiek van de situatie. Soms lijkt Brokeback eerder een probleemfilm dan een liefdesgeschiedenis. Lee laat heel goed zien hoe de maatschappelijke normen niet alleen het leven van de twee mannen, maar ook die van hun vrouwen en kinderen verwoesten en blijven verwoesten. De idylle op Brokeback Mountain verbleekt erbij, te meer doordat Lee daar eigenlijk weinig van liet zien; er zitten vrij weinig liefdesscènes in de film. Op het laatst toont Lee bovendien aan hoe hun liefde zelf verbleekt. In plaats van een belevenis wordt het een herinnering, ook als de mannen samen zijn. Dat levert de pijnlijkste scène op. De natuur, waar hun liefde in het begin uit voort leek te komen - “love is a force of nature' is het een beetje slome motto van de film - lijkt hen op het laatst onverschillig te laten. Dan is alles voorbij.

Brokeback Mountain. Regie: Ang Lee. Met: Heath Ledger, Jake Gyllenhaal, Michelle Williams, Ann Hathaway, Randy Quaid. In: 27 bioscopen.