Breed verzet tegen zuinige woning

Huizen moeten energiezuiniger worden gebouwd. Dat stuit in grote steden op weerstand. Te duur, zeggen wethouders, en misschien ook ongezond.

Huizen moeten energiezuiniger worden. Het kabinet besloot onlangs dat woningen waarvoor vanaf dit jaar een bouwvergunning wordt aangevraagd een zogenoemde energieprestatiecoëfficiënt (EPC) moeten halen van 0,8 of minder, een maat voor energiezuinigheid. Maar de maatregel van VROM stuit op veel verzet.

Projectontwikkelaars, woningcorporaties en enkele gemeenten hebben een tegenlobby ingezet. Vorige week schreef de Amsterdamse wethouder Duco Stadig een boze brief aan minister Dekker (VROM, VVD) met als strekking dat deze energienorm in binnensteden vrijwel niet te halen valt.

Stadig: “Wij bouwen 4.000 woningen per jaar die gemiddeld duizenden euro's duurder zouden worden als we aan die norm willen voldoen. Als ik daarover op het ministerie begin, geven ze niet thuis. Staatssecretaris Van Geel zegt dat er in Boxtel huizen zijn gebouwd die zelfs op nul uitkomen. Maar dat zijn huizen in een omgeving waarbij het mogelijk is allerlei trucs uit te halen. Dat kan in de binnenstad van Amsterdam niet. Die superzuinige woningen in Boxtel kosten trouwens 50.000 euro per woning extra. Ik heb het nagevraagd bij de aannemer.“

De enige manier om bij appartementen in de stad de norm te halen, is het installeren van “balansventilatie', een systeem dat verse buitenlucht aanvoert en hieraan de warmte overdraagt van de afgevoerde binnenlucht. En laat dat nu juist een een “relatief duur en gebruiksgevoelig“ systeem zijn. Wethouder Stadig: “Mensen klagen dat die balansventilatie lawaai maakt, en zetten die dus uit. Ze zetten liever een raam open, en kopen een airco. En je kunt wel roepen dat mensen het systeem goed moeten onderhouden, maar in de praktijk gebeurt dat niet.“

Balansventilatie zou bovendien de gezondheid schaden. Mensen in de nieuwbouwwijk Vathorst in Amersfoort meldden longklachten en ook elders in Amersfoort zeggen astmapatiënten dat balansventilatie hun klachten verergert. Zoals een 68-jarige vrouw uit de Amersfoortse wijk Schothorst, die vorige week het Astmafonds erover belde. “Ik weet zeker dat ik ziek ben geworden van deze lucht“, vertelt ze.

Een half jaar geleden werd in haar woning een nieuw ventilatiesysteem met warmteterugwinning geplaatst. “Ik heb astma en longemfyseem. Dat heb ik redelijk onder controle. Kort na de installatie moest ik hoesten alsof er een grasmaaier op mijn borst stond. Uiteindelijk adviseerde de longarts mij om de ramen weer open te zetten. Ik heb vervolgens de stekker eruit getrokken en na een dag of tien was ik de hoest kwijt. Ik zet nu elke ochtend twee uur lang een raam open.“

Staatssecretaris Van Geel spuwde gisteren zijn gal over al die weerstand. “Als zo'n kleine maatregel als het verlagen van de EPC-norm van 1,0 naar 0,8 al zoveel weerstand oproept, hoe moeten we dan ooit de doelstellingen halen die we onszelf hebben gesteld?“, vroeg hij zich af. “We zijn in Nederland wel bereid om allerlei doelstellingen te formuleren, maar als puntje bij paaltje komt, blijken velen in Nederland niet de consequenties te willen dragen.“

Tot ergernis van Van Geel dient het Tweede-Kamerlid Paul de Krom (VVD) vandaag een motie in om voor binnensteden een uitzondering te maken op het halen van de energienorm. De motie kan rekenen op een meerderheid van VVD, CDA en LPF. De Krom: “Het moet mogelijk zijn om in specifieke gevallen en op basis van een goede motivatie van de norm af te wijken.“ Kamerlid Antoinette Vietsch (CDA) is het met De Krom eens. “Wij zijn voor het verlagen van de energienorm om de doelen van Kyoto te halen. Maar we maken ons wel ongerust over de effecten van balansventilatie.“

Hebben de tegenstanders misschien gelijk? Er ligt een onderzoek van de GGD in Groningen van enkele jaren geleden, waaruit bleek dat twintig procent van de bewoners van huizen met balansventilatie gezondheidsklachten hadden die zij in verband brachten met het beluchtingssysteem. Medisch milieukundige Frans Duijm van de GGD Groningen: “Mechanische luchttoevoer leidt tot binnenmilieuklachten zoals tocht, droogte, stoffigheid, warmte en hinder van geuren van buiten. Bewoners hebben meer gezondheidsklachten zoals prikkeling van ogen, neus, keel en luchtpijp, hoofdpijn en moeheid. Ze wijten ook allerlei ziektes aan de ingeblazen lucht. Het doet denken aan de sick building-problematiek een tijdje geleden in kantoorgebouwen.“

VROM ontkent dat balansventilatie noodzakelijk is om de norm te halen. “Deze energieprestatiecoëfficiënt is bij een uitgekiend maatregelenpakket ook te realiseren met natuurlijke toevoer en mechanische afvoer.“ Ventilatiesystemen brengen ook geen bijzondere risico's voor de gezondheid met zich mee “mits ze goed zijn ontworpen, geïnstalleerd en ingeregeld en mits de bewoner het systeem goed gebruikt, beheert en onderhoudt“, aldus VROM.

De Amsterdamse wethouder Stadig vindt dat de energienorm ten onrechte is aangescherpt. Stadig: “Er is bij het energiebeleid sprake van de wet van de afnemende meeropbrengst. Eind jaren zeventig werden er woningen gebouwd die vierduizend kubieke meter gas per jaar verbruiken, inmiddels is dat verbruik al flink gedaald tot achthonderd kubieke meter. Het doel van een verdere aanscherping van de norm is om die hoeveelheid verder terug te brengen tot, zeg, zeshonderd kubieke meter. Maar als je ziet wat je daarvoor allemaal uit de kast moet halen! Dan moet je je uiteindelijk afvragen of je die norm wel moet afdwingen.“