Belofte van bruisend leven in Ypenburg

Er is een wonder gebeurd in Ypenburg: de Haagse Vinex-wijk heeft een echt hart gekregen. Niet een grote, platte winkeldoos is hier de afgelopen jaren gebouwd, maar negen gesloten bouwblokken van baksteen, die, net als in oude steden, traditionele, besloten straten vormen. Bovendien heeft elk blok een toren gekregen. Samen vormen de negens torens een heuse skyline die al van ver zichtbaar is.

Het gaat nog verder: om het gevoel te versterken dat het hier om een echt stadscentrum gaat, zijn op de winkels een groot aantal woningen gezet. Op zichzelf is het in het hedendaagse Nederland niet ongewoon om winkelcentra te combineren met woningen, maar meestal gaat het dan om veel winkels met plukjes woningen. In de 7.000 vierkante meter “commerciële ruimte' in Ypenburg komen niet minder dan 450 woningen, die ervoor moeten zorgen dat het na de sluiting van de winkels niet helemaal uitgestorven is in het centrum.

De negen blokken hebben namen gekregen als Siena, Livorno en San Giminiano. Het laatstgenoemde Toscaanse stadje is, met zijn dertien middeleeuwse verdedigingstorens, duidelijk de inspiratiebron geweest voor Rapp + Rapp, het bureau van het echtpaar Christian en Birgit Rapp dat het Ypenburgse centrum ontwierp. Zo dicht opeen als in San Giminiano staan de torens niet, maar toch weten ze de indruk te wekken dat ze staan waar the action is.

De belofte van bruisend leven wordt niet helemaal waargemaakt: Ypenburg is geen Manhattan, het is en blijft een nieuwe Nederlandse buitenwijk. De meeste winkels zijn niet opzienbarend: supermarkten, Bruna, Blokker, enzovoorts. Verder zijn er wat cafés, restaurants en voorzieningen als kinderopvang en een sporthal.

Toch is het winkelgebied bijzonder: het laden en lossen bij de winkels gebeurt bijvoorbeeld inpandig, zodat vrachtwagens niet voor rommeligheid zorgen. De sfeer van orde en netheid wordt versterkt door de mooie uitvoering van de gevels. De appartementen hebben degelijke, hoge toegangsdeuren en de winkelpuien zijn terughoudend vormgegeven. Ook de torens zijn opvallend zorgvuldig gemaakt. Meestal krijgen Nederlandse torens kleine armzalige doosjes op het dak voor de koel- en lichtinstallaties, die afbreuk doen aan het silhouet. Maar de twee Rapps hebben de installaties laten omhullen door glazen kubussen, die 's avonds en 's nachts oplichten in het donker.

Toch dringt zich bij Ypenburg de vraag op of Rapp + Rapp niet wat al te zorgvuldig zijn geweest. Door de torens in hoogte te variëren en ze op steeds andere plekken op de bouwblokken te plaatsen met telkens een iets andere vorm, hebben de architecten gezorgd voor een afwisseling die verwant is aan die van oude steden. Maar dit is niet genoeg. De variatie wordt teniet gedaan door het gigantische aantal bakstenen in dezelfde rode kleur waaruit de gevels zijn opgetrokken. Ook de herhaalde klassieke driedeling van de bouwblokken - een plint van grijze steen, het bakstenen middenstuk en een iele dakrand - is een probaat middel tegen afwisseling. De honderden eendere ramen zonder omlijsting zorgen ervoor dat uiteindelijk toch de monotonie overheerst in het centrum van Ypenburg.

Er is een wonder gebeurd in Ypenburg, jazeker. Maar het is wel akelig streng uitgevallen.

Gebouw: centrum Ypenburg, Den Haag. Architect: Rapp + Rapp. Opdrachtgever: RaFo Ypenburg V.O. Ontwerp: 2001-2002. Bouw: 2003-2006. Kosten: ongeveer 130 miljoen euro.