'Witte staatsgreep' tegen Hamas

Het Palestijnse parlement heeft op zijn laatste zitting de bevoegdheden van president Abbas aanzienlijk versterkt. Hamas, dat het nieuwe parlement domineert, spreekt van een staatsgreep.

De Palestijnse president Mahmoud Abbas heeft vlak voor de installering van een nieuw parlement dat door Hamas wordt gedomineerd zijn machtspositie versterkt. Hij kan vanaf nu de rechters van het constitutionele hof dat wetgeving gaat toetsen aan de grondwet, benoemen zonder tussenkomst van het parlement. Abbas heeft ook de controle over alle media naar zich toe getrokken.

Tijdens de laatste vergadering van de Palestijnse wetgevende vergadering keurde het oude parlement gisteren een reeks maatregelen goed, die de macht beperkt van het nieuwe parlement, waarin Hamas 74 van de 132 zetels zal innemen. Hamas noemde de besluiten 'niets minder dan een witte staatsgreep'.

Het opnieuw te benoemen constitutionele hof wordt een belangrijk college, omdat deze rechters zullen optreden als scheidsrechter tussen president enerzijds en regering en parlement anderzijds. De president kan het hof vragen om een door regering en parlement opgestelde en goedgekeurde wet ongeldig te maken. Het staat vast dat Abbas alleen maar Fatahleden in dit college van negen rechters zal benoemen. Verder heeft Abbas de presidentiële bevoegdheden verruimd om het parlement naar believen te ontbinden.

De uitbreiding van de presidentiële bevoegdheden werd door een grote meerderheid van het oude parlement goedgekeurd. Het belangrijkste argument dat werd gehanteerd was dat op deze manier voorkomen kan worden dat Hamas de Palestijnse Autoriteit ombouwt tot een islamitische staat in wording, waar, om het Hamashandvest te citeren, 'de koran de constitutie is' en het islamitisch recht, de shari'a, het dagelijks leven bepaalt.

In een apart presidentieel decreet heeft Abbas bepaald dat de Palestijnse televisie en radiostations onder zijn jurisdictie vallen. De PBC, de Palestijnse publieke omroep, en het Palestijnse persagentschap Wafa worden niet langer beheerd door een minister van Informatie, maar door de president.

De maatregel werd genomen omdat Hamas had aangekondigd een minister van Informatie te willen leveren. 'Dat kunnen ze nog steeds doen, maar die minister zal weinig te zeggen hebben over tv en radio', aldus een medewerker van de president. Palestijnse journalisten hadden al aangekondigd dat zij niet onder een Hamasminister wilden werken.

Het nieuwe parlement zal zaterdag worden geïnstalleerd. In de aanloop hebben de president en vertrekkende Fatahministers in een aantal hoge posities in de Palestijnse Autoriteit leden van Fatah benoemd. Hamas heeft aangekondigd alle gisteren genomen maatregelen en benoemingen te zullen terugdraaien. Achter de schermen worden intensieve gesprekken gevoerd over de vorming van een nieuwe regering. Hamasleider Ismael Haniyah wordt genoemd als kandidaat-premier.

De internationale leiding van Hamas heeft gisteren delegaties naar Saoedi-Arabië, Turkije, Iran en Qatar gestuurd om financiële hulp te vragen als de Verenigde Staten en de Europese Unie besluiten te stoppen met de ondersteuning van de Palestijnse Autoriteit. Volgens The New York Times werken de Verenigde Staten en Israël aan een plan om een nieuwe, door Hamas gedomineerde Palestijnse Autoriteit te destabiliseren.

Een van de methodes die wordt besproken, is het afsnijden van geldstromen en internationale contacten. Doel van het plan zou zijn Hamas te verzwakken en voorwaarden te creëren waardoor president Abbas wordt gedwongen nieuwe verkiezingen uit te schrijven.

De VS en Israël maken zich volgens diplomaten in Jeruzalem en Tel Aviv grote zorgen dat het internationale front tegen Hamas uit elkaar valt. De onverwachte verklaring van president Poetin dat Hamas geen terroristische organisatie is en het Russische plan om met Hamas besprekingen te beginnen heeft in Jeruzalem en Washington voor grote verbazing en ergernis gezorgd. De Amerikaanse en Israëlische ministers van Buitenlandse Zaken, Rice en Livni, hebben overigens afgesproken naar buiten toe van de Russische invitatie geen al te groot punt te maken.

Israëlische diplomaten hebben intussen wel opdracht gekregen in hun contacten met Europese, Russische en Amerikaanse overheden en media duidelijk te maken dat er banden bestaan tussen Hamas en de Tsjetsjeense afscheidingsbeweging. Volgens het door de Israëlische regering gefinancierde Intelligence and Terrorism Information Center 'steunt Hamas de Tsjetsjeense separatisten'.

Uit de onder binnen- en buitenlandse media in Israël verspreide pamfletten blijkt niet dat Hamas de Tsjetsjenen met geld en manschappen heeft gesteund. Wel heeft het Israëlische leger in Jenin en Hebron in Hamaskantoren posters gevonden met daarop de afbeeldingen van sjeik Yassin en de Tsjetsjeense leiders Khattab (een Jordaniër, inmiddels gedood) en Basajev.