'VS martelen gevangenen Guantánamo'

Rotterdam, 14 febr. - Volgens een onderzoekscommissie van de Verenigde Naties staan de gevangenen op de Amerikaanse basis Guantánamo Bay in Cuba bloot aan een behandeling, die 'neerkomt op marteling'.

De juridische rechtvaardiging die de VS geven voor de aanhoudende detentie van de 'vijandige strijders' is bovendien een vertekening van het internationaal recht. De onderzoekers roepen de regering-Bush daarom op de militaire gevangenis te sluiten. De gevangenen zouden op Amerikaans grondgebied ondergebracht moeten worden.

Op de basis zitten sinds begin 2002 honderden vermeende Al-Qaeda- en Talibaanstrijders vast. Omdat Al-Qaeda geen staat is en de basis geen Amerikaans grondgebied, menen de VS dat toepassing van de Geneefse Conventies voor Oorlogsrecht 'afhankelijk is van militaire noodzakelijkheid'.

Het onderzoek, waarvan gisteren een voorlopige versie uitlekte, is verricht in opdracht van de VN-mensenrechtencommissie. VN-gezanten deden anderhalf jaar onderzoek, waarbij ze spraken met oud-gevangenen, advocaten van gedetineerden en overheidsfunctionarissen. Ze hebben geen onderzoek gedaan op de basis zelf. Dat wilden ze niet omdat ze niet de toegang kregen tot de gevangenen die ze eisten.

'We hebben zeer, zeer zorgvuldig alle argumenten van de Amerikaanse regering afgewogen', zei de speciale VN-rapporteur gisteren. 'Maar we hebben vastgesteld dat op verschillende punten het internationaal recht en verdragen op het gebied van mensenrechten en martelen geschonden worden.'

De onderzoekers laken onder meer de blootstelling aan extreme temperaturen, geluid en licht; het gedwongen scheren en andere technieken die een inbreuk vormen op religieuze overtuigingen; en langdurige eenzame opsluiting. Er is bijzondere kritiek op het toedienen van sondevoeding aan hongerstakers.

De Amerikaanse regering nam gisteren afstand van de conclusies.