Joey Cheek wil de wereld verbeteren

De Amerikanen dromen van vijf gouden schaatsmedailles. Sprinter Joey Cheek zette de teller gisteren op twee. Hij schenkt zijn winstpremie van 25.000 dollar aan jonge oorlogsslachtoffers in Soedan.

De Amerikaanse schaatsshow duurt nog even voort in Turijn. Twee dagen na Chad Hedrick, die zijn dertien jaar geleden overleden grootmoeder opvoerde als bron van motivatie voor zijn zege op de vijf kilometer, kwam zijn landgenoot Joey Cheek met een geloofwaardiger én lovenswaardiger verhaal op de proppen. De winnaar van de 500 meter stopt na de Spelen en gaat deze zomer naar Afrika om een vluchtelingenkamp in Soedan moreel en financieel te ondersteunen.

Cheek nam gisteren op de persconferentie meteen het woord en richtte zich tot de circa honderd journalisten. 'Ik ben het schaatsen, mijn familie en mijn vrienden veel dank verschuldigd voor de steun tijdens mijn carrière', begon de diepgelovige christen uit North-Carolina zijn betoog. 'Ik voel me een bevoorrecht mens. Daarom wil ik iets terug doen voor de arme mensen in de wereld. In Soedan zijn tienduizenden mensen gedood bij een volkerenmoord. Ik schenk mijn winstpremie van 25.000 dollar aan de stichting 'Right to Play' van Johann Olav Koss.'

Koss was voor de tiener Cheek een inspiratiebron. De Amerikaan verruilde in 1995 skeelers voor schaatsen. De Noorse hardrijder had een jaar eerder drie gouden medailles gewonnen bij de Spelen van Lillehammer. Cheek zat thuis ademloos voor de tv. Koss nam in 1994 als grootverdiener afscheid als schaatser en stichtte 'Olympic Aid' dat een paar jaar geleden is omgedoopt in Right to Play. Deze organisatie vraagt topsporters om een financiële bijdrage die besteed wordt aan sportactiviteiten voor kansarme jongeren in Afrika en andere werelddelen in nood.

Cheek herinnert zich de ijsshow van Koss in 1994 als de dag van gisteren. 'Ik had nog nooit van schaatsen gehoord, maar dacht meteen: wat een sportman, zo wil ik ook worden. Daarom was het zo geweldig Johann hier persoonlijk te kunnen spreken. Hij is mijn held en een groot voorbeeld. Ik had hem tot dusverre alleen de hand mogen schudden in een groot gezelschap. This was the real thing.'

De 26-jarige Cheek is een veredelde amateursporter; hij heeft geen miljoenen op zijn bankrekening staan. Hij heeft een paar schaatssponsors, die hij hoopt te mobiliseren voor een hogere donatie. Als hij zaterdag ook de 1.000 meter wint - gezien zijn huidige topvorm een reële mogelijkheid - schenkt hij in totaal 50.000 dollar (twee winstpremies) aan Right to Play. 'Ik hoop dat het geld goed besteed wordt en wil zelf graag een vluchtelingenkamp bezoeken. Iedereen die met me mee wil is van welkom, maar wel op eigen kosten', zei hij plagend tegen de pers.

Cheek had zijn donatieplannen weken van tevoren bedacht en leek dus zeker van een gouden medaille. 'Na mijn wereldtitel sprint (vorige maand in Heerenveen, red.) begon ik inderdaad in een wonder te geloven. Het was misschien riskant er zo sterk rekening mee te houden, maar god heeft mij de noodzakelijke kracht gegeven op de 500 meter. Ik voelde me heel ontspannen en heb mijn droom kunnen verwezenlijken. Daarom kan ik nu met een gerust hart stoppen en andere doelen nastreven. Zoals economie studeren en politicus worden.'

Cheek heeft zich aangemeld voor de topuniversiteiten van Harvard en Columbia. Hij hoopt door zijn huidige naamsbekendheid een streepje voor te hebben bij de selectiecommissies. In eerdere vraaggesprekken liet hij doorschemeren graag president van de Verenigde Staten te worden. Volgens de Amerikaanse grondwet, die een minimale leeftijd van 35 jaar voorschrijft, moet hij voor die functie nog even geduld hebben.

Cheek was gisteren onverwacht superieur op de 500 meter bij de mannen. Hij behoorde na zijn wereldtitel sprint tot de kanshebbers, maar zijn overmacht was zelden vertoond op het koningsnummer bij het schaatsen. Hij reed als enige deelnemer (twee keer) een winnende tijd onder de 35 seconden. Zijn voorsprong op de Rus Dimitri Dorofejev, die zilver won, bedroeg over twee afstanden zeventiende punt. De Koreaan Lee Kan Seok veroverde op nog grotere achterstand een bronzen medaille.

Net als vorige maand in Heerenveen maakt Cheek een heel ontspannen indruk in Turijn. Op de WK stond hij tijdens het toernooi vrolijk met een tiental Friese bakvissen te praten. Of hij fancards had, vroegen de blozende meisjes achter de dranghekken. 'Die heb ik niet, sterker nog: ik heb helemaal geen fans in Amerika. Jullie zijn mijn enige supporters', antwoordde Cheek naar waarheid. Tot zijn machtsgreep in Turijn was hij een onbeschreven blad in de Verenigde Staten. 'Zelfs mijn kennissen dachten tot een paar jaar geleden dat ik kunstrijder was', vertelde hij in Thialf.

In de Oval Lingotto knipoogde Cheek voor zijn winnende races lachend in de tv-camera. Het type ideale schoonzoon - scheiding in het haar en geen onvertogen woord - kreeg na afloop lof van al zijn concurrenten. De Nederlander Erben Wennemars omhelsde hem. De Amerikaan is geliefd in het schaatspeloton en de dik verdiende opvolger van zijn landgenoot Casey FitzRandolph die gisteren in de middenmoot eindigde.