Een briljante vrije kür en lof voor jurering

Het nieuwe systeem van jurering bij het kunstrijden blijkt goed te functioneren. De Chinese Dan Zhang zorgde met een val bij het paarrijden ongewild voor een geslaagde proef van betrouwbaarheid.

Wat is de overeenkomst tussen Dan Zhang en Anton Sicharoelidze? Beiden maakten een dramatisch val tijdens olympische finale van het paarrijden. En wat is het verschil tussen Zhang en Sicharoelidze? Dat de Chinese gisteravond bij de Winterspelen in Turijn haar (zilveren) medaille kreeg zonder een rel te veroorzaken en de Rus met zijn (gouden) medaille, vier jaar geleden in Salt Lake City, het middelpunt was van een affaire die zijn weerga in het kunstrijden niet kende.

Zhang testte gisteravond ongewild de betrouwbaarheid van het nieuwe beoordelingssysteem, dat werd ingevoerd na de commotie die was ontstaan rond Sicharoelidze. Op grond van de toenmalige reglementen had de Rus met zijn partner Elena Bereznaja niet olympisch kampioen mogen worden, maar hoorde de gouden medaille toe aan het Canadese paar Jamie Sale en David Pelletier.

Het Franse jurylid Marie-Reine Le Gougne had, naar later bleek, op gezag van de Franse federatievoorzitter Didier Gailhaguet het Russische koppel de beslissende stem gegeven. Zij werd vervolgens het middelpunt van een schandaal, waarin het Internationaal Olympisch Comité (IOC) hard optrad. Onder druk van IOC-voorzitter Jacques Rogge werd de uitslag gecorrigeerd. Het Canadese paar ontving alsnog een gouden medaille, terwijl de internationale schaatsfederatie ISU te verstaan werd gegeven dat de jurering betrouwbaar moest worden.

En dat gebeurde. Er kwam een nieuwe codering, waarvan de 20-jarige Chinese Zhang gisteravond profiteerde nadat zij door haar 21-jarige partner Hao Zhang - geen familie - werd weggeworpen voor een viervoudige Salchov, maar in een ongelukkige spagaat tegen het ijs smakte. Zhang leek zodanig gekwetst aan haar linkerknie, dat het vervolgen van de kür onmogelijk bleek. De Chinese verbeet echter de pijn en vervolgde na een korte onderbreking de wedstrijd, om na afloop in de 'kiss-and-cry-corner' te vernemen dat de schade beperkt was gebleven tot een lage score voor de mislukte viervoudige Salchov en aftrek van één punt voor de val. Voordeel van de nieuwe jurering is dat Zhang haar kür kon vervolgen. Er bleven nog dertien van de veertien verplichte elementen over om te beoordelen.

Zhangs val vormde het dramatische slot van een voorspelbare avond in de schitterende ijshal Palavela. De Russen Tatjan Totmianina en Maxim Marinin, twee kunstenaars op kunstschaatsen, werden geheel volgens verwachting olympisch kampioen. De uitvoering van hun kür was briljant; aan dat niveau hadden Zhang en Zhang ook zonder val vrijwel zeker niet kunnen tippen.

Maar Zhang en Zhang voeren wel een Chinese generatie aan die de macht bij het paarrijden gaat overnemen. Achter Totmianina en Marinin werden Chinese duo's twee, drie en vier. Nadrukkelijker kon de op handen zijnde revolutie niet worden onderstreept. Als de Chinezen er over vier jaar bij de Winterspelen in Vancouver in slagen de Russen te verdringen, komt er na 22 jaar een eind aan een era van dominantie; Totmianina en Marinin waren gisteravond het elfde Russische koppel op rij dat olympisch goud won.

Het afkalvende Russische overwicht is mede een gevolg van de nieuwe jurering. Simpel gesteld was kunstrijden tot en met 'Salt Lake City' het opvoeren van verschillende kunstjes, die afzonderlijk werden beoordeeld door juryleden wier betrouwbaarheid nogal eens in twijfel werd getrokken. Het verhaal gaat dat vooral de Oost-Europese landen elkaar niet tegenwerkten.

In de nieuwe werkwijze is doorgeschoten subjectiviteit vrijwel uitgesloten, omdat het systeem is gebaseerd op beschreven oefeningen met daaraan verbonden basiswaarden. Een axel is bijvoorbeeld 0,8 punten waard, een dubbele 3,3 en een drievoudige 7,9. Er zijn drie juryleden die simpelweg vaststellen of een door de sporters opgegeven element is uitgevoerd en wat de officiële waarde daarvan is. Een twaalfkoppige jury beoordeelt vervolgens de uitvoering en heeft de bevoegdheid om binnen kleine marges bonuspunten toe te kennen en strafpunten uit te delen. Zonder dat ze het zelf weten tellen van drie juryleden de scores niet mee; zij lezen pas weken later in een rapportage of hun stem heeft geteld. Van de negen waarderingen die meetellen, vallen de hoogste en de laagste af, waarna van de zeven resterende scores het gemiddelde wordt genomen.

Die werkwijze is in hoge mate betrouwbaar, wat niet gezegd kan worden van de tweede beoordeling van de jury. Naast de technische waardering komt er een score van wat de 'programma-componenten' wordt genoemd. Hier gaat het om aspecten als schaatsvaardigheid, uitvoering en ook choreografie. De uitkomsten van deze twee beoordelingen worden bij elkaar opgeteld en vormen de totaalscore.