De klokkenluider van de Hoge Raad

Niets blijft geheim.

Dit keer is de klokkenluider geen werknemer in gewetensnood, geen vakbondsleider, geen ambtenaar die een maatschappelijke misstand aan de kaak wil stellen. Dit keer is het een advocaat-generaal van de Hoge Raad. Afgelopen vrijdag wees de Hoge Raad arrest in de strijd van P. Lakeman van Stichting Onderzoek Bedrijfsinformatie (SOBI) tegen KPN over de jaarrekening 2000. SOBI bezit vijf KPN-aandelen.

SOBI vindt de jaarrekening, opgesteld op het hoogtepunt van de internetkoorts, extreem misleidend. Volgens SOBI had KPN bijvoorbeeld de waarde van de overname à 20 miljard euro van E-Plus, een Duits mobielbelbedrijf, niet voorzichtig genoeg in zijn boeken gezet. Dat zorgde voor aanzienlijke schommelingen in het vermogen van KPN.

De ondernemingskamer van het Amsterdamse gerechtshof, de specialistische rechter voor zaken over jaarrekeningen, ging een eindje met SOBI mee en oordeelde op 8 juli 2004 dat KPN de cijfers moest overmaken.

De Hoge Raad wijst dat nu van de hand. Was de becijfering door KPN aanvaardbaar? De Hoge Raad neemt de stelling van KPN over dat 'een in het maatschappelijk verkeer als aanvaardbaar beschouwde norm' voor de becijfering van zulke overnames niet bestaat. Dat is een prikkelend oordeel, waar andere ondernemingen in de toekomst wellicht hun voordeel mee kunnen doen.

In zijn cassatieverzoek bij de Hoge Raad voerde KPN niet alleen drie inhoudelijke argumenten aan, maar ook een vormfout. De ondernemingskamer was bij het vellen van haar vonnis niet naar behoren samengesteld. Een van de deskundigen in de kamer, hoogleraar L. Traas, had al met functioneel leeftijdsontslag (70 jaar) moeten zijn. De Hoge Raad gaat er niet op in. Het is geen rechtsvraag 'in het belang van de rechtseenheid of de rechtsontwikkeling'.

Maar advocaat-generaal L. Timmerman heeft de zaak in zijn advies aan de Hoge Raad tot op de bodem uitgezocht. Traas had alleen per Koninklijk Besluit ontslag kunnen krijgen. Dat is niet gebeurd.

Maar er is meer. De ondernemingskamer heeft Timmerman meegedeeld dat het KPN-arrest op 29 januari 2004 in raadkamer is vastgesteld, net voordat Traas wegens zijn leeftijd in de KPN-visie met ontslag had moeten gaan. Op 8 juli is het arrest, in het openbaar, gewezen. Dat zijn vijf maanden, waarin potentieel koersgevoelige informatie kon uitlekken. Voor ondernemingen worden de regels steeds strikter: beurswaakhond Autoriteit Financiële Markten (AFM) eist dat bedrijven gevoelige informatie terstond aan het beleggende publiek melden. Tijd dat AFM ook eens naar de rechter stapt.

Menno Tamminga