Stap voor stap komt kernenergie terug

Het voorstel van staatssecretaris Van Geel om op korte termijn een nieuwe kerncentrale te bouwen, komt verrassend snel na het besluit om Borssele open te houden. Tegenstanders willen eerst energiebesparing.

De keus is nog niet gemaakt, maar langzaam en schijnbaar onvermijdelijk schuift het kabinet-Balkenende op in de richting van meer kernenergie. Vorig jaar nog ging de discussie over het openhouden van de kerncentrale in Borssele, nadat eerder het werk in de onderzoekscentrale Dodewaard zonder veel gedoe was gestopt.

Was het wel of niet wijs om 'Borssele' open te houden? Staatssecretaris Pieter van Geel (Milieu, CDA) kwam daarbij niet met echt inhoudelijke argumenten, maar hield de Tweede Kamer voor dat het vooral duur zou worden om de centrale in 2013 te sluiten zoals nog vermeld staat in het in 2003 gesloten hoofdlijnenakkoord van dit kabinet. De staatssecretaris verwachtte een miljoenenclaim van de exploitant van de centrale.

Vrij snel na het akkoord vond het kabinet het toch onverstandig om de enige functionerende kerncentrale dicht te doen. Inmiddels is duidelijk dat de centrale tot 2033 in gebruik zal blijven, met steun van de coalitiepartijen CDA, VVD en D66.

Een standpunt van het kabinet over de wenselijkheid van de bouw van nieuwe kerncentrales bleef tot nu toe achterwege, al had het CDA al wel duidelijk gemaakt de optie voor meer kernenergie niet af te wijzen. En gisteren kwam er weer iets meer helderheid, toen staatssecretaris Van Geel in het televisieprogramma Buitenhof zonder veel mitsen en maren stelde dat wat hem betreft de bouw van een nieuwe kerncentrale nodig kan zijn om de klimaatdoelstellingen te halen.

Van Geel beriep zich hiervoor op een studie van het Energieonderzoekcentrum Nederland (ECN) en het Milieu en Natuurplanbureau die morgen wordt gepubliceerd. Het stuk bevat onder meer een analyse van de uitwerking van broeikasgassen op het klimaat. Uitstoot van deze schadelijke gassen is volgens Van Geel een groot probleem bij de bestaande centrales. Hij verwacht dat er hiervan in de komende jaren drie of vier moeten worden vervangen. Bij de bouw van nieuwe centrales wil hij zowel de optie voor nieuwe kolencentrales als die voor kernenergie openhouden. Aan kolencentrales zullen, kondigde Van Geel aan, zeer zware eisen worden gesteld.

Kerncentrales produceren wel nucleair afval, maar stoten vrijwel geen broeikasgassen uit. Van Geel noemde in het televisieprogramma wat tegensputterend zelfs al drie plaatsen waar de centrales kunnen worden gebouwd. Niet langs de grote rivieren, want dat geeft problemen met koelwater, maar aan de kust, bij de Eemshaven, op de Tweede Maasvlakte en bij Borssele. In deze Zeeuwse plaats bestaat al een groot draagvlak onder de bevolking voor kernenergie, aldus Van Geel.

Het rapport van ECN en MNP is een zogenoemd optiedocument, waarin de mogelijkheden om broeikasgassen te reduceren én energie te besparen zijn doorgerekend. Kernenergie komt uit dit onderzoek als een van de opties naar voren, aldus een woordvoerder van ECN.

De stelling dat kernenergie noodzakelijk is om de doelstellingen te halen die klimaatverandering tegengaan, wordt onder anderen bestreden door Diederik Samsom, Kamerlid voor de PvdA. Volgens Samsom zou energiebesparing de bouw van kerncentrales overbodig maken. Samsom: 'Bij mij komt het woord jezuïtisch naar voren als ik denk aan de uitspraken van Van Geel. Deze staatssecretaris van milieu heeft de afgelopen jaren het energiebesparingsbeleid laten versloffen, zodat wij tot dramatische dieptes zijn gedaald, met een besparing van slechts 1,1 procent terwijl de Kamer al een jaar lang roept om 2 procent. Het verschil tussen die percentages is de bouw van drie kerncentrales. Het kabinet heeft ook premies afgeschaft op energiebesparing en steun verminderd aan warmtekrachtkoppeling in centrales. En vervolgens gaat hij op de televisie uithuilen over kernenergie!'

Volgens Samsom zijn er grote besparingen mogelijk, bijvoorbeeld op het huishoudelijk gebruik van stroom voor de 'nutteloze spaarstand' van apparaten zoals televisie, adsl-modems en wasmachines. Ook zouden alleen al de bouw van auto's die niet 160 kilometer per uur kunnen rijden maar slechts 140 kilometer per uur, het brandstofverbruik met 10 procent kunnen verminderen. 'Dat scheelt ook één kerncentrale.'

Lucas Reijnders, hoogleraar milieukunde aan de Universiteit van Amsterdam, doet de uitlatingen van staatssecretaris Van Geel af als 'totale kletskoek'. Reijnders: 'Het is onzin om de bouw van kerncentrales te koppelen aan het klimaatprobleem.' Er zijn andere methoden om de klimaatdoelstellingen te halen. 'Als Nederland en Europa wat beter hun best zouden doen, hebben we slechts een kwart van de energie nodig die we nu gebruiken.'

Het is overigens de vraag of met de toestemming van kabinet en Kamer voor de bouw van nieuwe kerncentrales er ook daadwerkelijk nieuwe centrales zullen komen. Veel energiebedrijven vinden de investeringskosten te hoog. Het Zeeuwse Delta heeft overigens wél belangstelling.