Goud en zilver voor nieuwe schaatsgeneratie

Twee negentienjarige schaatsers domineerden het openingweekeinde bij de Olympische Spelen. Ireen Wüst won goud op de drie kilometer en Sven Kramer zilver op de vijf kilometer .

De Nederlandse schaatster Irene Wüst hijgt uit na wat haar gouden race op de 3.000 meter bleek te zijn. Foto WFA WFA73:SCHAATSEN OLYMPISCHE WINTERSPELEN:TURIJN;12FEB2006- Ireen Wust, een gouden medaille op de 3000 meter. WFA/wc/str. Soenar Chamid WFA WFA

De nieuwe schaatsgeneratie pakt het anders aan dan de oude. Niet eerst 'praten met het ijs' en voorzichtig de race opbouwen. Sven Kramer en Ireen Wüst vliegen er vol in en 'zien wel waar het schip strandt', verklaarden ze onafhankelijk van elkaar na hun olympische debuut in Turijn. Een pr-adviseur had het niet beter kunnen bedenken.

De vliegende start van de negentienjarige Nederlanders leidde zaterdag tot een zilveren medaille voor Kramer en gisteren tot een gouden plak voor Wüst. Vorige winter werden ze in hetzelfde weekeinde wereldkampioen bij de junioren. Afgelopen voorjaar tekenden ze een profcontract bij TVM. Wüst raakte in de zomer bijna overtraind omdat ze zich 'niet pussy wilde voordoen'. Kramer nam meteen het voortouw bij de mannen.

De lange Fries en de kleine Brabantse hebben geen last van plankenkoorts. Met hun krachtige slagen en hun winnaarsmentaliteit zijn ze duidelijke exponenten van de nieuwe Hollandse schaatsschool. No nonsense. Hun trainer Gerard Kemkers is meer het berekende type en waakt voor overschatting. Ze lopen met hem weg. Zijn seizoensplanning is dusdanig uitgedokterd dat ze in Turijn precies op tijd in topvorm zijn. Dat belooft nog wat voor de rest van de Spelen.

Wüst is buiten de baan een spraakwaterval met zuidelijk dialect die als jeugdrijdster in elke zin de populaire kreet 'keigaaf' bezigde. Dit seizoen zijn haar rondetijden steeds sneller geworden en is haar woordenschat flink uitgebreid. Ze heeft het atheneum afgemaakt en wil graag bewegingswetenschappen studeren. Maar het liefste blijft ze nog tien jaar schaatsen op topniveau. Die studie komt later wel en voor het geld hoeft ze het straks misschien ook niet meer te doen.

Na haar gouden race in de Oval Lingotto kwam de altijd blozende Wüst gisteren woorden te kort om haar gevoelens te beschrijven. 'Dit slaat nergens op. Een gekkenhuis. Een grote droom.' Ze had vier ritten moeten wachten tot ze zeker was van goud. Ze zag hoe de Duitse Anni Friesinger en de Canadese Cindy Klassen hun tanden op haar baanrecord stuk beten. Ze had als enige favoriete ook een persoonlijk record gereden.

Weinig schaatskenners hadden verwacht dat ze haar ploeg- en kamergenote Renate Groenewold zou verslaan. De twee rijdsters van TVM hadden besloten ook de nacht vóór de race in elkaars gezelschap te slapen. De twee verschillen van generatie en ook van karakter. Groenewold is een schaatsster van de oude stempel: introvert en voorzichtig. 'Ik heb veel aan Renate te danken', herhaalde Wüst haar loftuitingen. Vanaf vandaag zijn de rollen omgedraaid.

Groenewold moest net als vier jaar geleden in Salt Lake City genoegen nemen met zilver. Ze is al 29 en zo veel kansen op olympisch goud krijgt ze niet meer. 'Ik baal', zei ze vlak na haar race. 'Ik ben trots op mezelf', sprak ze 's avonds laat bij de NOS. Moeder Groenewold had haar vanaf de tribune met gebarentaal gesommeerd niet zo somber te kijken voor het oog van miljoenen tv-kijkers.

Texaan voorkomt Hollands feestje

Bij de mannen van TVM deelde Sven Kramer tot vrijdagnacht een kamer met Carl Verheijen. Toen ze hoorden dat ze bij de loting waren gekoppeld, besloten ze tijdelijk uit elkaar te gaan. In de wedstrijd reed Kramer voortdurend voorop, hij had na vijf kilometer meer dan twee seconden voorsprong op zijn Nederlandse concurrent. De Noren waren nergens. Een sensatie hing in de lucht.

En toen kwam er een Texaanse alleskunner de baan op. Hij stelde het eerste oranje feestje een etmaal uit. Chad Hedrick reed bijna twee seconden sneller en griste het goud voor de ogen van de Nederlandse schaatskolonie weg. Kramer was 'dik tevreden' over zijn race, maar de einduitslag was een domper. Hij had gegokt op goud en beloofde na afloop revanche te zullen nemen op de tien kilometer. 'Maar ik had Chad het liefste op de eerste dag al aangepakt', zei Kramer, zoals altijd vol bravoure.

De jonge Nederlandse medaillewinnaars komen beiden uit een Friese schaatsfamilie. Kramer is de zoon van ex-allrounder en oud-marathonrijder Yep. Sven is letterlijk opgegroeid onder de rook van het Thialf-stadion en reed zijn eerste wedstrijden al op klapschaatsen. Die ervaring geeft hem een natuurlijke voorsprong op de oudere generatie, die heeft moeten wennen aan het nieuwe materiaal en soms nog misslagen maakt.

Kramer daarentegen is op geen stuurfout te betrappen. Trainer Kemkers noemt hem de ideale schaatser; hij rijdt volgens het boekje. Kramer heeft dit seizoen wel steeds meer last van zijn rug, een familiekwaal, en kan momenteel slechts zes minuten pijnvrij rijden, verklaarde hij voor aanvang van de Spelen. Na zijn 'verloren' race geen woord over de kwetsuur. De nieuwe generatie klaagt niet meer.

Wüst rijdt ook bijna haar hele leven op klapschaatsen. Ze rijdt breeduit, maar meer op wilskracht dan techniek, zoals Kramer. Ze boekt haar winst in de bochten, waar ze met haar turbo-dijen extra krachten kan aanspreken. Ze zag haar vader in 1997 de Elfstedentocht rijden. De tienjarige junior was diep teleurgesteld toen senior vóór Leeuwarden van het ijs werd gehaald. Toen was het gezin al hoog en breed verhuisd naar Goirle. Vader Wüst zat gisteren, zoals gebruikelijk dit seizoen, met tranen in zijn ogen naar zijn dochter te kijken.

Ireen Wüst heeft nog drie kansen op een tweede gouden medaille. Ze is volgende week favoriete op de 1.500 meter, normaal gesproken haar beste afstand. Met Groenewold en een derde Nederlandse vrouw is ze deze week ook kansrijk op de ploegenachtervolging. En op de 1.000 meter is ze komend weekeinde een outsider.

Denken aan het evenaren van Yvonne van Gennip, die in 1988 als laatste Nederlandse vrouw drie keer goud won, wilde ze nog niet. 'Ik ga gewoon genieten en pak wat ik pakken kan', sprak de nieuwe schaatskoningin van Oranje.