Zonder vrije wil is het leven nog wel leefbaar 3

Beatrijs Ritsema wil vasthouden aan de illusie van de vrije wil, omdat anders alles zinloos wordt. Maar in een illusie kun je niet leven, dus haar redenering is een zwaktebod en bovendien helemaal niet nodig. Als er werkelijk geen vrije wil is, zijn we allemaal het lijdend voorwerp van determinisme. Dan is er geen misdaad, en is er geen straf, maar ook geen beloning te geven. Inderdaad een niet leefbare wereld. Maar als ik nu geprogrammeerd ben om in de vrije wil te geloven en daarnaar te handelen, inclusief de wens om misdaad te straffen en goedheid te belonen, en ik niet alleen, maar bijna iedereen, dan kan de samenleving gewoon doorgaan zoals die nu reilt en zeilt. Dan kan ik zelfs niet weten of ik geen vrije wil heb, want zo ben ik volgens de deterministen geprogrammeerd. Het is daarom geen illusie waarin ik leef, want ik leef dan in de wereld van mijn eigen opvatting van vrije wil en die wereld is volkomen consistent en nergens in strijd met de waarneming. Hoogstens mag men stellen dat de vrije wil beperkt wordt door randvoorwaarden, die met de genoemde psycho-fysiologische experimenten bepaald kunnen worden. Zo bijt het determinisme in zijn eigen staart en haalt daaruit het gif weg. Leve de eigen verantwoordelijkheid!